HomeDe taak der wijsbegeertePagina 40

JPEG (Deze pagina), 893.85 KB

TIFF (Deze pagina), 8.20 MB

PDF (Volledig document), 37.54 MB

34 i
zelfden inhoud toe te kennen, maar door beiden jl
op verschillende wijzen bearbeid: de godsdienst pro-
duct van de phantasie, de wijsbegeerte voortbrengsel
van de rede. Hier zijn godsdienst en wijsbegeerte
verschillende vormen van een en dezelfdezaak.
Laat ons vóór alle dingen vaststellen, dat de wijs-
begeerte niet vijandig staat tegenover den gods- A:
dienst. De wijsbegeerte staat tegenover niets vijan­
dig ­- zij heeft te begrijpen, ziedaar haar taak, te
begrijpen, wat het toch zijn mag, dat den mensch i
van alle tijden en alle landen zoo beweegt, dat hij 1
de aarde bedekt met tempelen en altaren; wat het
toch zijn mag, waaraan de schoonste kunstwerken
hun ontstaan te danken hebben, zijn mag, dat de
mensch liever voor hout en steen geknield heeft dan i
te leven zonder God. De wijsbegeerte treedt bij een
zoo teer en zoo indrukwekkend verschijnsel eerbiedig ,
nader. Wie ooit met ruwe hand de vroomheid heeft
aangeroerd, al was hij de geleerdste der geleerden, l
een wijsgeer was hij niet. .
Dat wij ons laten gezeggen door Kant! Kant heeft f i
ons gewezen op het onderscheid tusschen een ziele-
leven, gehoorzamend aan natuurwetten en een gees= ij
tesleven, dat daar boven uitgaat. Bleef het bij den
mensch bij zieleleven alleen, hij ware niet meer dan
een toestel, waarop feiten zijn af te lezen, de moraal
was noodweer; de kunst zielloos; de godsdienst cere-
. monie. Maar door zijn geest gaat de mensch boven j
de natuur uit. Hij spreekt van waarheid en ver-
heft zich boven de noch waarheid noch leugen ken-
nende feiten, van deugd, en komt in een nieuwe j
wereld, van schoonheid, en werpt een bundel licht-