HomeDe taak der wijsbegeertePagina 17

JPEG (Deze pagina), 883.28 KB

TIFF (Deze pagina), 8.57 MB

PDF (Volledig document), 37.54 MB

l i i`
. ‘ l 15
instellen naar de begrippen van ruimte en beweging, de
_ physicus naar die van stof en kracht, de historicus
naar die van determinisme en identiteit, en allen naar
die van oorzaak en gevolg? Daartegen herhalen zich
de bezwaren van zooeven. De bearbeiding van die be-
grippen eischt een eigen methode. De bearbeiding u
i van die begrippen zou den beoefenaar eener bijzondere
_. ` wetenschap verhinderen toe te komen aan zijn eigen
_ taak. Er zijn grondbegrippen --- de meeste ­ die in
verschillende wetenschappen voorkomen. Zouden die ·
ieder voor zich het onderzoek instellen, er werd over-
bodig werk verricht. Een afzonderlijke wetenschap,
de wetenschap der grondbegrippen of metaphysica,
li is noodig, om de bearbeiding dier begrippen ter hand
E te nemen - juist de conclusie, die moest worden
bewezen.
ff Maar die afzonderlijke wetenschappen laten niet
alleen de grondbegrippen, die zij voor haren arbeid
i behoeven, onbearbeid, zoekend naar het verband van j
E haar eigen reeks van feiten nemen zij het verband, dat
er mag bestaan tusschen de wetenschappen onderling,
ij · niet in haar onderzoek op, met name het verband g
r « tusschen de twee groote afdeelingen : de wetenschappen ‘
E der natuur en die van den geest, juister: het verband
tusschen natuur en geest zelf. Onweerstaanbaar dringt
het onderscheid tusschen natuur en geest zich aan ons
jj op, en even onweerstaanbaar het verband tusschen beide.
Wij vermogen niet te ontkennen, dat denken, gevoelen,
§ï willen, gelooven, hopen te zamen tot een zekere orde ‘
van zaken behooren en hout, steen, waterstof, erts
tot`eene andere. Maar bij dat dualisme, het dualisme .
tusschen lichaam en ziel, natuur en geest heeft niemand l