HomeDe levensvoorwaarden onder volken op hoogen en op lagen trap van beschavingPagina 30

JPEG (Deze pagina), 841.75 KB

TIFF (Deze pagina), 8.14 MB

PDF (Volledig document), 35.69 MB

il l
{ , .
28
E .1
die in eene andere omgeving gewend is te leven. Uit
het voorafgaande vloeit voort, dat het den cultuurmensch
gegeven is met een gezonder lichaam en een gezonder geest
met minder verspillen van zijne krachten te arbeiden en *
wanneer hij den daarvoor noodigen aanleg bezit op zijn j
bijzonder gebied van werkzaamheid, door eigen vindingen l
de levensvoorwaarden van zich en zijn medemensch te ,
l verbeteren.
Daarnaast zal hij zich in zijne omgeving niet zoo
klein gevoelen als de natuurmensch en zooals begrijpelijk
is, vormt hij zich van de natuur dienovereenkomstig
zijne denkbeelden. De mensch gevoelt zich dan niet meer
zoo van alle kanten voortdurend bedreigd, van lieverlede
j treedt in zijn geestesleven de angst voor de overweldi­
gende macht der natuur op den achtergrond, een steeds ,
toenemend gevoel van zelfbewuste kracht treedt daarvoor
in de plaats. Zonder twijfel is dit gerechtvaardigd, voor
zoover het het kleine gebied geldt, waarop hij zich be-
weegt, tegenover de geheele natuur kan van zulk een ;
gevoel van betrekkelijke zekerheid alleen sprake zijn voor
een geheel, hoogontwikkeld volk.
Het dieper doordringen in de eigenschappen der om-
geving en het aanwenden van deze kennis voor het be-
reiken van een bepaald doel brengt den mensch echter
nooit verder dan tot het gebruik maken van iets, dat
reeds aanwezig was en daarom moet de dikwijls verkon-
digde meening, dat de mensch met zijne vermogens in
i staat zou zijn, iets te scheppen d. w. z. iets tot stand te M
j A brengen, waarvoor alle voorwaarden van ontstaan behalve
zijne eigen persoonlijkheid niet reeds in de wereld buiten
. hem aanwezig waren, in strüd met de werkelijkheid ge-
acht worden.
l
l