HomeHedendaags mirakelgeloofPagina 9

JPEG (Deze pagina), 1.09 MB

TIFF (Deze pagina), 8.43 MB

PDF (Volledig document), 70.64 MB

r . ..,......«..r­«««;rm ·L: nr. ¥·tu;¢£"ï.i ; f ,;
1 5
maanden 1) en wie met of over materie wil werken, zal de regels
van rationeel beschouwen en critisch beproeven, zooals de weten­
schap eigen zijn, niet straffeloos mogen terzijde stellen, zooals dat
geschiedt bij de uitoefening van zoovele mystieke of pseudomystieke
praktijken.
Het lijdt geen twijfel, of hetgeen men als nvrijdenkerschap" pleegt j
te betitelen, heeft in vele opzichten als een lastige rem gewerkt op l
veel naspeuringen, welker voornaamste schuld was, dat haar resul~ j
· taten niet pasten in het kader der leidende wetenschappelijke theo~
riën. En dit is jammer. Even jammer is het echter, dat thans de ·
anti­materia1istische reactie op haar beurt even sterk uit het lood
slaat. Het leekemspiritualisme komt vaak tot uiting in een vorm en
op een wijze, die 1 met een redelijk streven naar erkenning, of zelfs ,
maar naar kennis, weinig of niets gemeen heeft.
Zien wij om ons heen, dan vinden wij allerhande uitingen van in
· rozenwater gedrenkt spiritualisme, van onbenullig verwaterd mysti~
cisme, waar elke gedegen grondslag van verstandelijk overdenken of
critisch zinnen aan ontbreekt.
Het mystiek gedoe is modezaak geworden. Een ijverig populari~
seeren, vooral door z. g. theosophische of spiritistische vereenigingen,
_ "fu van mystieke leerstellingen, die ver boven het begrip der menigte
h gaan, heeft hieraan geen geringe schuld. Het is waar, voor de mees-
ten, die als volgelingen of belangstellenden met de gesproken of ge­
schreven openbaring van eenig ‘ modern mystieke leer in aanraking
komen, houdt het deelnemen aan de beweging op, met het van buiten
leeren van reeksen vreemde namen, pseudo~hebreeuwsch of bijna
` sanskriet, ontleend aan de Blavatkysche terminologie en dergelijke.
Verder dan tot een spelen met woorden komt het gewoonlijk niet.
Toch schuilt hier een gevaar.
Zooals het materialisme in zijn uiterste formuleering een be1em~
mering is om tot een evenwichtig begrijpende wereldbeschouwing te I
geraken, zoo is een kritiekloos leekengeliefhebber in mystieke zaken l
al even schadelijk.
Den materialisten kan verweten worden, dat zij het geestelijke,
. omdat zij het niet tasten, meten of wegen kunnen, wegcijferen, zoo~
f dat Mephisto's woord op hen van toepassing is:
,,Daran erkenn' ich die gelehrten Herrn; j
» Was ihr nicht tastet steht euch meilenfern I" j
Maar de hedendaagsche aanhangers der spiritualistische leeren l
bedrijven erger. Zij trekken los tegen de wetenschap en verklaren, 1
1) Ned. Tädschr. v. Geneesk., 1913, 11, 9, bldz. 619.
·‘< r er of J1