HomeHedendaags mirakelgeloofPagina 8

JPEG (Deze pagina), 1.13 MB

TIFF (Deze pagina), 8.43 MB

PDF (Volledig document), 70.64 MB

4
moeilijke arbeid, niet meer een theoretische onmogelijkheid. En als
ware dit niet genoeg, is het z.g. relativiteitsbeginsel van EINSTEIN
en LORENTZ nog wankel komen maken de twee peilers van den
tempel onzer kennis: ruimte en tijd.
· In de biologie taande het darwinisme onder het invallend zijlicht
der mutatieleer, en der entelechistische beschouwingen van philoso~
pheerende en experimenteerende genetici.
De physiologen leerden het als van zelf sprekend beschouwen,
dat bij de studie der verrichtingen van de levende stof, deze stof,
stof is en niets anders. Maar de geest, de vlinderwiekige psyche ont~
vlood haar, en het klinkend aphorisma, dat de gedachte een afschei~
ding is van de hersenschors, zooals de gal dat is van de lever, werd
velen tot een paskwil.
Het materialistisch gebouw is aan het vergruisen. En zoo is het ,
i heden ten dage alweer bijna een bewijs van ware vooruitstrevend~ _
i " heid geworden, als men toont terug te willen keeren tot wat in de
eerste helft der XIXde eeuw voor goed te niet gedaan scheen door
wat toen het onovertrefbare van vernieuwende en omwentelende
` vooruitstrevendheid leek I Er heeft in de wetenschap weer een krach~ [
‘ tige spiritualistische opleving plaats, en al mag zij er misschien nog ` ~·.;*"
den naam van dragen: de wetenschap van heden mag niet meer ·
zuiver materialistisch heeten.
j De beschreven wijziging langzamerhand in de wetenschappelijke
i inzichten ontstaan vindt haar tegenhanger in een spiritualistische
opleving in de geheele samenleving. Tot de teekenen dezer opleving
reken ik; de hernieuwde belangstelling in godsdienstige zaken (al ­
neemt ook het aantal als ,,geloovigen" bij _de kerkgenootschappen
J als lidmaten geboekt, àf); de groote uitbreiding erlangd door mys~
4 tieke genootschappen, zooals de theosophische vereenigingen; het bij de
groote menigte steeds meer in gunst geraken van allerhande leer~ E
stellingen en praktijken die de wetenschap gemeend had, al sedert
lang als duister bijgeloof te hebben opgeruimd, zooals dierlijk mag~
" netisme, astrologie, spiritisme, gedachtenlezen, somnambulisme, waar~
zeggen, bezweren door gebed, werken met de wichelroede, helder~
ziendheid, magie, en wat dies meer zij. Q
K Persoonlijk acht ik de spiritualistische herleving in de wetenschap ‘
J zoowel als daar buiten een heuglijk feit.
Toch moet hier voorzichtigheid betracht worden. Men kan uit
pure vooruitstrevendheid . . . ook te ver terug willen! Wat de mate-
i rialistische leer aan positieve critische elementen, aan goed vastge~
stelde feitelijke gegevens gebracht heeft, mag niet verloren gaan. Het
materialisme heeft onze arbeidspheer gezuiverd, schreef ik voor enkele
*‘< .a,.,............