HomeAtjeh in de Tweede KamerPagina 71

JPEG (Deze pagina), 1.13 MB

TIFF (Deze pagina), 6.49 MB

PDF (Volledig document), 83.49 MB

,__,w,; _____ jg W _ _
· o · i
l
`O l
69 /
t » opium, kruit en geweren aangevoerd. De Pinangsche handelaars ‘
B ‘ l en smokkelaars hebben dus de groote voordeelen van onze milli­ /
1 j · oenen­verspillin,g; een ander niet gering deel komt in handen van g
? t de Paketvaartmaatschappij, en de prauwenveren. Deze laatsten g
‘ ll maakten kolossale winsten door hunne dure vraehten (het vervoer Q
van één soldaat kostte van boord naar den wal i 18), en konden f
‘ _ jaarlijks 20-25 pct. dividend uitkeeren: ook stijgen de aandeelen
B j der Paketvaartmaatschappij in tijden van agressie, dalen zij in ’
` dagen van zachtzinniger tactiek. ,,De geschiedenis van den Atjeh-
J oorlog is in zekeren zin de geschiedenis van de Nederlandsch- ~ ·
l Indische Stoomvaartmaatschappij", schreef W. C. Nieuwenhuizen V.
b l , in de Indische Gids; en de Java-Bode van 16 Maart 1897 deelt ,
t ’ ons mede, dat van bevoegde zijde reeds in September 1895 werd
S aangeraden, ,,aandeelen in de Paketvaartmaatschappij te koopen"
[ alsof men den afval van Toekoe Oemar had voorzien. ,,Wij willen
l` . niet veronderstellen, dat men zwanger ging van oorlogsplannen
ter wille van die aandeelen", doch dat soms vaderlandslieide wordt W
3 gehuicheld om persoonlijke belangen na te jagen, heeft zich elders
` wel eens voorgedaan.
' Om cijfers te noemen willen wij een enkelen greep doen in de
L ` gegevens te vinden in De Kroniek van 10 October 1897: ,,Als
3 men de traktementen der ofücieren, de soldijen der manschappen, 9
Y den geneeskundigen dienst en het troepen- en goederenvervoer
1 j bijeentelt, was de uitgave voor den Atjeh-oorlog of in 1871
F O i 9 947 030, doch in 1895 gestegen tot f18 176 000 of f 8230 000
' hooger, waarvan veilig zes millioen kon worden aangenomen als
i jaarlijks ten goede komende aan particuliere stoombooten en
V leveranciers van levensmiddelen, ten behoeve van den Atjeh-oorlog,
‘ in de zakken van welke laatsten ook het grootst gedeelte van de
» · geenszins ruime traktementen der officieren en soldaten verdwijnt.
l Er waren jaren (als 1876) waarin maandelijks voor Atjeh anderhalf
» millioen werd uitgegeven, waarvan de bovengenoemde belangheb-
F benden zeker 2/3 genoten; vooral de stoomvaartmaatschappijen
­ j .die voor huur van eene soms lang op de reede liggende stoomboot
’ . j l f1000 à f 1500 per dag rekende. Ook de leveranciers van steen- O
‘ ‘ l` kool maakten goede zaken, en zouden het ophouden van den oorlog
’ j betreuren, zoodat ,,het de vraag is van wie men bij het beslist
‘ l eindigen van den Atjeh­oorlog eerder een opstand had te dueh‘en,
l · 9 ’ van de Javanen of van de Europeanen op Java". Het ,,besten­
l ll digen van het tegenwoordig beleid" zou eerder leiden tot eene
· navolging van de leveranciers bij dien anderen ,,gruweii_jken en
· l . onrechtvaardigen" oorlog op Cuba, waar ,,des manifestations en
l J faveur du général VVeiler ont été organisées par des négocianls
· `. interessés aux fournitures de l’armée. (Indépendance belge, 9
l g Oct. 1897).
; Op dat gebied is nog veel te ontdekken, en de Minister zal
i s ej nu wel willen erkennen dat eenige nadere inlichling van de natie
noodig is, en dat voor eene onpartijdige commissie sommige
personen niet in aanmerking kunnen komen.
De commissie moet dus in allerlei opzichten meer licht geven »
{ over het verleden, het heden en de toekomst van dezen oorlog, die