HomeHet sociale vraagstuk en de Christelijke religiePagina 67

JPEG (Deze pagina), 1.05 MB

TIFF (Deze pagina), 8.42 MB

PDF (Volledig document), 80.51 MB

il · n 4
in .
_ 65
j Bl. 27 n°. 63. Deze greep van den Duitschen Keizer was zeer gelukkig,
J ·0ok al bleef het resultaat er van verre beneden de verwachting. Eigenlijk
j was het plagiaat wat hij pleegde, want het voorstel door hem opgenomen j
i _ was reeds door Zwitserland aan de orde gesteld. J
j_ Toch zal men op die wijze weinig vorderen. De Sociale Quaestie is alleen
Q internationaal op te lossen, maar eer de onderscheidene staten dit inzien en
L aandurven met de energie die hier noodig is, moet meer particularisme
, overwonnen dan misschien zonder een algemeene combustie in heel Europa
ir ten onder kan worden gebracht. Veeleer zijn we thans den weg op, ‘
­dat elke staat sociaal weer alleen aan zichzelven denkt, oeconomisch op
voet van oorlog met andere staten gaat leven, en hoogstens in een engere {
i , combinatie met enkele bondgenooten heil zoekt. Niemand heeft dit inter- i
j i nationale element, zonder het te bedoelen, duidelijker doen uitkomen dan i
` J. H. VON THUNEN in zijn Der isolirle Staat in Bezic/zmzg auf Zanclwirl/E-
i schaft und Natiomzlöcwzomic. 3 dl. Rostock 1842. p
‘ Bl. 28 n°. 64. Niets is dwazer, dan in de Sociale Quaestie slechts een
j ·voorbijgaanden storm en een overdrijvende wolk te zien. Het is volkomen
waar dat de Socialisten onderling verdeeld zijn, en dat ze nog de leiders missen
‘ ' die onbaatzuchtig genoeg zijn en hoog genoeg staan, om een wereld-actie
i in het leven te roepen. Hun congressen zijn meestal tooneelen van tumult,
i hun organen vloeien over van ,,liefelijkheden." Maar ge vergist u, zoo ge
j deswege de Sociale Quaestie voor een ttjafclülce ongelegenheid houdt. In-
1 tegendeel, juist het feit, dat de Socialisten, in weerwil van dit velerlei ge-
_! schil zu.lke reuzenschreden voorwaarts deden, toont wat sterke drijf kracht
i de Sociaaldemocratie propageert. Vergeet niet dat de Internationale pas 4
j in 1864 is opgericht; dat ze kort daarna in duigen viel; dat de nieuwe
. associatie nog zeer gebrekkig is ingericht; en dat toch na het ééne vierde
ii ëeener eeuw de sociale beweging nu reeds heel Eu1·opa in rep en roer heeft
§ gezet. Vooral sedert de congressen te Parijs van 1889 is haar actie Veront-
rustend sterk vooruitgegaan. VIIILARD. Le Socialisme moderne, son dernier
i ‘ état, Paris 1889, kenschetst evenals het bovenvermelde geschrift van den
, .abbé Wintercr, én de ontzaglijke afmetingen dezer beweging én de betee- M
kenis van het eeuwteest der Fransche Revolutie voor haar revirement, op
overtuigende wijze. Zie ook SARTORIUS. der moderne Sacialismus mm Ame-
; vita 1890. ·
’ Bl. 28 n°. 65. Hiermeê is natuurlijk niet ontkend dat de hebzucht en
de nijd niet een zeer groote rol in de Sociale quaestie spelen. Persoonlijk
zün de lieden der nu klagende klasse niets beter dan de mannen der vol- .
~daanheid. Wie arm was en rijk wordt, keert meest aan het Socialisme den
· 5
j .
l