HomeHet sociale vraagstuk en de Christelijke religiePagina 24

JPEG (Deze pagina), 1.12 MB

TIFF (Deze pagina), 8.58 MB

PDF (Volledig document), 80.51 MB

'I ul ^ !l· H ‘ ­ nllgg « L `*"'·ï" ' ""XJ'­'F ‘w li
il
* [ 22
bij de öomyeoisie ervaring en inzicht, talent en aaneenslui­
ting, beschikbaar geld en beschikbare invloed; en daar tegen-
over de boerenbevolking en de arbeidersklasse van kennis
i ontbloot, van alle hulpmiddel beroofd, en door de elken
. morgen weêrkeerende behoefte, om den mond open te houden,
_ . ` genoodzaakt zich naar elke, zelfs naar de onbillijkste conditie, _
ii te voegen 45). Ook zonder profetische gave viel de uitkomst ;
van deze worsteling dan ook licht te voorzien. Ze kan niet E
ii i anders eindigen dan met een wegzuiging van alle verreken­ «
bare waarde naar den kant der grootere en kleinere ka-
. pitalisten, om voor de breede onderlagen der maatschappij- ·
T slechts zóóveel over te laten, als strikt noodig bleek, om deze in-
" strumenten der kapitaalvoeding (want als zoodanig alleen golden
l in dit systeem de arbeiders) in stand te houden. En zoo is ;
Q dan, wat dusver alleen onder de Joden gezien werd; >>aan het E
{ ééne uiteinde der sociale linie bezitters van milliarden en aan het E
ä andere uiteinde mier­ar1ne tobbers”, allengs de so.ciale toestand
lg , van heel Europa geworden ; en dat nog wel zonder het palliatief,
E dat huiselijke band en mededoogen met den verarmden geloofs­ Q
_ genoot, bij onze J oodsche medeburgers verzachtend werken ‘
jj deed 46). En zoo heerscht dan thans in heel Europa een welgedane i
E1 * bourgeoisie over een verarmenden werkenden stand, die gestadig 1
jj áarw kapitaal moet voeden, en gedoemd is, om hetgeen voor die
i kapitaalvoeding geen dienst meer kan doen, te laten verzinken in _á_
I _ het moeras van het proletariaat. Een sociale nood nog daardoor A
{ verergerd, dat de weelderige bourgeosie haar weelde ook uit-
« stalt ; aldus een mische öe/loefic bij den mindere prikkelt;
S en door het ondermijnen van die tevredenheid, die ook met
j weinig gelukkig kan zijn, te feller, naarmate er minder voor den
_ arme te genieten viel, den koortsachtigen hartstocht naar ge- {
{ i i notzucht in hem doet ontbranden *7).
i Met even strikte noodzakelijkheid gaf datzelfde systema in j
[_ E _ de tweede plaats de geboorte aan de S0ci¢zaZ­de7n0c¢·aiic,
i met haar openlijk proclameren van een komende revolutie. ’
j Z Niet allccn >>vrijheid" maar ook >> gelijkheid en broederschap” had
i *ï i
ä
i