HomeBegrip en dogma in de rechtswetenschapPagina 9

JPEG (Deze pagina), 1.09 MB

TIFF (Deze pagina), 8.30 MB

PDF (Volledig document), 33.76 MB

ll
‘ 3
l' wetenschap doodt, en die toch steeds onvoldoende zal blij«
ken. Geeft hü ze niet - en hij kan het niet - dan landen
· wij aan bij volslagen willekeur. De rechter zal telkens be- i
slissen op goed geluk, naar oogenblikkelijk inzicht, naar
analogie van dezen of genen regel, die hem toevallig voor
', den geest zweeft. Die consequentie is door Mr. NABER in-
derdaad aanvaard. Overeenkomst, zegt hij, is datgene wat
de rechter Overeenkomst gelieft tenoemen. De term over- l
eenkomst is slechts een ,,étiket", dat op allerlei handelingen . i
‘ kan worden geplakt. Waar dat etiket zal neerkomen, hangt
af ,,van dengene die de etiketten in zijn bezit heeft, en ­
met de lijmkwast rond gaat.“ Wat NABER zegt van de
overeenkomst, kan met evenveel grond op andere begrippen
worden toegepast. Nu schijnt mij die leer vooreerst hoogst
T ongewenscht - immers zij heft alle rechtszekerheid op.
i Evenmin echter acht ik bewezen, dat zij de opvatting_weer­ i
t geeft van de Romeinsche. juristen, al moet worden erkend, l
dat deze de begrippen, waarmede ze bij de toepassing van
. i ` het recht werkten, niet altäd, naar modernen trant, heb-
i E ` ben gedeüniëerd en gecatalogiseerd.
g Zün alzoo de begrippen onontbeerlijk bij de verklaring
ij en aanwending van het bestaande recht, oneindig geringer
_ is hunne beteekenis bij de rechtshervorming. Ziedaar het il
~ punt, waarbij ik nader wilde stilstaan. Begrip en dogma -
i de samenvatting van de geldende reohtsvoorschriften - kun- _
nen nooit richtsnoer zijn bij de ontwikkeling van het recht.
KT Daar is het de vraag: wat eischt het voortschrijdendi ver-
E keer? welke concrete regeling wordt door de maatschappe­
Q lijke behoefte gevorderd? Heeft de beantwoording van deze
. vraag geleid tot het vaststellen van nieuwe bepalingen, dan
. is het de taak der wetenschap te onderzoeken, of de regels
M
l
+ in
l V
l ~
l .
A rl
j 1 M