HomeOver individueelen en gemeenschappelijken eigendom aan arbeiderswoningenPagina 53

JPEG (Deze pagina), 1.01 MB

TIFF (Deze pagina), 8.39 MB

PDF (Volledig document), 62.43 MB

Iï l
49 ,
gen niet op cooperatieven grondslag door de arbeiders zelf worden
, gebouwd." Komen zij langs dien weg, (1) tot stand, dan vervalt
‘ natuurlijk de vorenstaande redeneering; dan ls voor de eigendoms-
., verlaeügmg het voorwerp van den eigendom naderbij gebracht. .
Waarom echter laat men dien toestand niet voortduren? i
Waarom doet men later de woningen in individueel eigendom
overgaan?
Er zijn toch, juist door dien vorm, zoo tal van omstandigheden
_ die, zooals ik reeds eerder betoogde, tot oerlroop van de woning ,
’t zij dwingen, ’t zij aansporen. l
. Mejuffrouw Mercier (Sociaal Weekblad, le jaarg. no. 21) vindt l
het niet te verwonderen dat de arbeider voor de verzoeking
- bezwijkt om het verworvene weder prijs ·te geven voor andere,
ook zoo noode ontbeerde, levensbehoeften; het utrechtsche rapport, .
· ('l) lk wil hier, hoe men overigens denke over den verderen eigendomsvorm, althans
­_ het bouwen door de arbeiders aanraden. Dat is m. i. zoo terecht het stelsel van het
i lltrechtsche rapport. Mej. Mercier oppert, in het Sociale Weekblad n0. 21, de vraag, ­
of het voorgevallene te Miihlhausen niet het gevolg is van het feit dat daar alles voor,
_ niets dóór den werkman is gedaan. Ik geloof dat de oorzaak van het daar gebeurde
is te vinden in den eigendomsvorm, doch de opmerking behoudt toch al hare waarde. "
‘ Hetgeen te Almelo in den laatsten tijd is voorgevallen leert opnieuw, dat, datgene wat
voor den arbeider, buiten hem om, wordt gedaan, zijn vertrouwen mist. Een der fabrie-
kanten, bij wien de werkstaking plaats vond, heeft een winkel opgericht, waar iedereen `
kan koopen en waar de arbeiders van zijn fabriek geheel vrij zijn om te gaan of niet ‘
te gaan (geen truck systeem). Die winkel levert goede waar, tegen den gewonen prijs.
Alléén aan arbeiders die er koopen (en aan enkele personen die lid zijn van Eigen l
Hulp) wordt, zoo niet alle winst, dan toch een bedrag daarvan uitgekeerd, waarvan ik
‘ niet weet of ik het mij bekende cijfer mag noemen, doch wat hoogst belangrijk is. ,
4 " De uitkeering geschiedt met dien verstande, dat zij blijft in handen van den fabriekant
_ totdat, voor ieder, het totaal f5() bedraagt; deze som doet jaarlijks eene rente van
5 procent en wordt teruggegeven doch slechts bij overlijden of bij verhuizen naar elders.
Wat boven die f 50 wordt uitgekeerd, wordt den bewoners in handen gegeven. Hoeveel
, i` voordeel de arbeiders werkelijk van dien winkel hebben gehad, zijn bestaan heeft hier
tot misverstand aanleiding gegeven, dat zich tijdens de werkstaking heeft geopenbaard. ,
Alles namelijk wat den winkel aangaat, geschiedt buiten den werkman om.-Evenzoo
met het ziekenfonds. Daarvoor dragen de arbeiders der fabriek bij. Hoe staat het met
dat fonds? vragen de arbeiders. Het is zeer wel mogelijk dat die vraag zonder reden l
wordt gedaan; het is mogelijk dat de fabriekant een soort verzekering heeft aangegaan
‘ en dus het te veel behoudt, doch ook als er tekort in de kas is, toch de beloofde uit- i
A keering doet. Doch, indien dit zoo is, doet zich weder gevoelen dat alles voor de arbei­ l
ders is gedaan; zij meenen dat het fonds hen behoort en veroordeelen, misschien l
terecht maar misschien ook zeer ten onrechte, hunnen patroon, wat een gevolg is ran
diens weigering om opheldering omtrent den stand van het fonds te geven.
r 4 ­
( l