HomeArtikel 194Pagina 88

JPEG (Deze pagina), 651.52 KB

TIFF (Deze pagina), 5.91 MB

PDF (Volledig document), 63.58 MB

82 L
j gedragen; maar dat stelsel was reeds geknakt en onder-
mänd, zoodat de overgang tot een nieuw eene noodzake-
lijkheid is geworden" 1.
Zeer beslist wenschten de liberalen in 1848 dus te T
breken met staats­monopolie en elken sohän van staats- g
monopolie. Zeer beslist verwierpen zü de leer, dat de i
burgers >> den stempel van het Gouvernement" dragen [
i moeten ’. Even beslist wenschten zij het te vervangen door lv
volledige vrüheid. Volledige vrijheid - want het toe-
zicht der regeering, en haar onderzoek naar bekwaamheid
en zedelijkheid der onderwijzers kunnen in geen geval als
· beknotting dier vrijheid gelden. Ook mr. Van Nispen, lid `
der Commissie van 11 Mei 1883, wilde dat toezicht en dat
i onderzoek behouden, ofschoon hij als grondwettig beginsel
tevens voorsloeg: >>Het geven van onderwijs is vrij " 3. ~A
Keeren we tot 1848 terug. Ons art. 194 - dit verliezen i
de meeste liberalen tegenwoordig geheel uit het oog ­- is j
niet afkomstig van de liberalen van 1848, maar een vrucht Q
van de oppositie der toenmalige conservatieven tegen het i
voorstel der Commissie en tegen het daarmee principieel ii
overeenstemmend regeeringsvoorstel. Die conservatieven
klaagden over de loslating van het beginsel, in artikel 224
der Grondwet van 1840 uitgesproken: » Het openbaar onder-
wijs is een aanhoudend voorwerp van de zorg der Rege-
ring/’ Wij zagen, wat dit beduidde. Het beduidde natuur-
1 Bladzij 390-391. i
2 Zie boven, bladzij 54. i
3 Verslag (ofüciecle uitaaf) bladzij GO.
E
t
1 er ‘ 1 e e gg g gjgg _ al