HomeKarakter en waarde der dogmatiek en haar betrekking tot de historiePagina 21

JPEG (Deze pagina), 853.42 KB

TIFF (Deze pagina), 7.09 MB

PDF (Volledig document), 31.69 MB

19
ik het oogenblik dezer verrukking voorkomt de oplossing van het
$ godsdienstig problema te zijn!
, Dit is wel beschouwd niets anders dan de vreugde over de -
, welgelukte formuleering van hetgeen geheel of ten deele chaotisch
l leefde in veler, ook in eigen hart, maar die blüdschap grenst
inderdaad aan zaligheid.
Allengs komt de grootste opgewondenheid tot bedaren en wat
_ aanvankelijk als de sleutel tot het rijk der waarheid aangeboden
W werd, daalt af tot den meer bescheiden rang van een meening,
J die den weg A baant tot een verdienstelijk, misschien zelfs verhe-
, ven standpunt van beschouwing. Zoo heeft deze moeite gediend
i om een op den achtergrond des harten schuilende gedachte tot de
meest mogelijke klaarheid, tot logisch verband met haar onderdee-
len en gevolgtrekkingen te brengen: de storm heeft een parel uit
de diepte losgewoeld en geworpen aan het strand des tijds.
‘ ' Eerbied verdient deze philosophische ontdekkingsreis (naar het
i donkere werelddeel), die al rolt doorgaans het resultaat gelijk het i
‘ rotsblok van Sisyphus tot het punt van uitgang terug, toch de
i geesten der beste denkers van ons geslacht heeft gericht op n
p het verhevenste, dat godsdienst te denken en te gevoelen geeft.
De groote dichter Gellert (­{- *1769) heeft in het Liedeken van den
I Hoed een guitige, maar vinnige parodie geleverd op de vele w§s­
geerige systemen, die na en nevens elkander oprezen, elkaar
vervingen en verdrongen. Doch hoe geestig de vinding ook zg ,
dit hekeldicht komt mg voor aan één groot gebrek te lijden, n.l. i
Ql gemis aan waardeering. Niet het succes, niet de meerdere of min-
D dere bruikbaarheid, niet de toejuiching in grooter of kleiner kring
# bepaalt de waarde van eenig systeem. Zelfs de lang verouderde
ll verdienen eerbied als ernstige, misschien stoutmoedige worstelin-
. 2*
lx
· m
j
x