HomeDe continuiteit in den ontwikkelingsgang der natuurkundePagina 25

JPEG (Deze pagina), 854.52 KB

TIFF (Deze pagina), 8.31 MB

PDF (Volledig document), 25.74 MB

l
Z
l 23
~ werd bü het samenpersen en de afkoeling bij het uitzetten
. der lucht. «
Voor JOULE was er dus geen twüfel, of de hoeveelheid ar-
beidsvermogen, ook dan wanneer warmtewerkingen optreden,
blüft standvastig; zyne onderzoekingen waren dus een machtige
. steun voor de denkbeelden van HELMHOLTZ, die denarbeid
van honderden, het werk der corypheeën der wetenschap, sa-
menvatte in deze uitspraak: alle verschijnselen zün overgangen
v _ van den eenen vorm van arbeidsvermogen in den anderen,
4 E zoodat de hoeveelheid arbeidsvermogen constant is.
_ En in het bezit dezer gedachte wees HELMHOLTZ de gevolgen
er van aan op allerlei gebied en de veertig jaren, sedert het ­ .
verschünen van zijn werk verloopen, hebben de waarheid er
j van slechts kunnen bevestigen, hebben doen inzien dat de stel-
L ling van het behoud van arbeidsvermogen eensdeels het middel
{ is de meest uiteenloopende verschijnselen op de eenvoudigste
i¤· wüze te beschrüven, anderdeels den stoot gegeven heeft tot
nieuwe onderzoekingen.
_ Gaan we dus te rade met de feiten der historie en houden
we ons niet op met nuttelooze prioriteitsvragen, dan is het
ontegenzeggelük dat aan de experimenteele onderzoekingen van v
i JOULE en het grootsche idée in HELMHOLTZ’S werk neergelegd
de ongekende ontwikkeling op dit deel der natuurkunde te · j
danken is. Hun werk viel als zaad op een goeden akker,
_ voorbereid door den arbeid van velen; later toch, toen door V
OLAUSIUS en THOMs0N de mechanische warmtetheorie zich krach- J
, tig ontwikkelde, vond men in tal van boeken en tijdschriften
t
T f j
t ï