HomeDe 'Bede' van dr. A. Kuyper, afgewezen door dr. A. W. BronsveldPagina 46

JPEG (Deze pagina), 852.29 KB

TIFF (Deze pagina), 7.21 MB

PDF (Volledig document), 47.54 MB

44 ,
meê, dat hij sprak over de duitsche universiteiten. Uitvoerig staat
hij stil bij de oudste italiaansche en fransche hoogesoholen ­ maar
hetgeen hij zegt van de spaansche en engelsche universiteiten is al
zeer sober, terwijl hij van de duitsche ganschelük zwijgt. Hém
maken wij er geen verwijt van, maar Dr. K. had niet mogen zeg- 5,
gen: verder onderzoek is nu overbodig. Juist die duitsche hooge-
scholen leggen hier een groot gewicht in de schaal. 1)
""”`" E
1) Men vergunne ons hier eene opmerking ! De toon, waarop v. Savigny spreekt, is l
volstrekt niet overal zoo beslist, en zijn slotsom niet zoo vast, als wij, bl. 24 en 25
van de ,,Bede" lezende, zouden gelooven. Wij willen dit met een paar voorbeelden r
ophelderen. ,,De tweede universiteit in tijdsorde, die van Padua, ontstond i111222,
doordien eenige Professoren en studenten van Bologna uitweken en in Padua met
open armen werden ontvangen. De ,,erkenning” toch door de stedelijke regeering j,
(van verlof of meewerking was geen sprake) volgde eerst in 1229. Met den staat
had ze niets hoegenaamd van doen." Alzoo Dr. Kuyper! Wat lezen we nu bij von
Savigny? U
Dat de stichting der hoogeschool te Padua het gevolg was van ee11 dier tallooze
twisten en worstelingen, waarin de universiteit van Bologna aanhoudend was ge- Q
wikkeld. Ieder weet, welk een onbeschrijfelijke verwarring en verdeeldheid in de
toenmalige italiaansche steden en rijken heerschten. Von Savigny zegt: ,,Mehrmals
war die Rechtsschule zu Bologne in Gefahr des ganzlichen Untergangs. So bey
ihre11 oft wiederkehrenden Streitigkeiten mit der Stadt. Nicht selten zogen dann
die Scholaren aus, und verbanden sich mit einem Eyde, nicht zurük zu kehren: ll
sollte nun endlich ein Vergleich zu Stande kommen, so musste vor allem päbstliche
Dispensation vo11 jenem Eyde ausgewirkt werden. Gewöhnlich werden bey solchen
Gelegenheiten die Privilegiën der Universitäten bestätigt, und wohl noch erweitert.
In anderen Fallen war es ein Streit des Pabstes mit der Stadt, und der über sie
ausgesprochene Bann, welcher die Scholaren bestimmte sie zu verlassen; und hier l
pflegte wohl die Stadt selbst die Verlegung der Universität zu veranstalten und
zu befördern. Gewöhnlich folgte auch hier sehr bald eine Aussöhnung, u11d mit ‘
ihr die Riickkehr der Universität? "
Wij zien hier de universiteit van Bologna niet voor ons als een onafhankelijke. i
Zij strijdt om privilegies, zij is een werktuig in de hand van kerkelijke en burger-
lijke machten. In een dier verwikkelingen trekken een aantal professoren en leer- S
lingen de stad uit en vestigen zich te Padua. Is het wonder, dat dit woelig gezel-
schap 11iet dadelijk gelegitimeerd werd, en moet men niet denken aan ee11 groote
behoefte, welke deze geleerde gasten aan zulk een legitimatie hadden, dat zij reads V
in 1229 werden ,,erkend"‘? Von Savigny geeft da11 ook toe 1), dat de leeraars reeds Q
1) Blz. 291. l
l
JE: W _