HomeMijn leesboek voor de volksschool getoetst aan "Een Nederlandsch Belang" van den Heer H. Hemkes KznPagina 50

JPEG (Deze pagina), 909.81 KB

TIFF (Deze pagina), 7.17 MB

PDF (Volledig document), 63.03 MB

il:
I H ll
l, 48 I
VI. NGEWESTELIJKE UITDRUKKINGEN EN SAMENGESTELDE {
if WOORDEN, BIJ 0Ns 0NBEKEN1J··.
(VOLGENS HEMKES’ BROCHURE, PAG. 32.) Y
Hier moeten mij een paar algemeene opmerkingen uit de pen, niet
* alleen voor den Heer Hemkes, maar ook voor vele anderen.
iii Hier en daar wees ik reeds op de uitdrukking: ,,bä 0ns onbekend"
Ik heb reeds gevraagd, wie die ,,ons" zijn, waar die ,,ons"wonen,enz.
Ik zal nu maar aannemen, dat de Heer Hemkes bedoelt: ergens in H:
Holland. - Toen ik, eenige jaren geleden, in een gesprek het woord r
{ wring gebruikte voor het eigenaardige leek, dat wringend om eenen E
paal draait en dient tot afsluiting der landerijen in het Noorden, die
voor ’t overige door water zijn ingesloten, werd mij gezegd: dat is geen
Nederlandsch woord. Ik schrikte, zocht in een Woordenboek na, en
la, het stond er niet in. Ik zocht een woord, dat ik er voor in de
plaats kon zetten. Geen enkel, dat paste en zoo kenmerkend de zaak
{ uitdrukte. De vraag kwam bij mij boven: worden bij het registreeren `
` _ der woorden, die voorwerpen, kenmerken, werkingen uitdrukken, welke
;` in een gedeelte van Nederland alleen voorkomen, uitgesloten als On-
nederlandsch? -­- Daarbij kwam eene tweede vraag: moet men niet tot
zekere hoogte spreken van Frankisch-Nederlandsch en Saksisch­Neder­ l 1
j landsch, en moet nu, omdat het meest geschreven wordt in het eene, .,
het andere afgewezen worden met: dat kennen we bä ens, dat zegt
. men by ons niet. Is het niet beter, de gezonde Nederlandsche woorden,
waar ze ook gebruikt worden, op te nemen als deelen van den alge- ‘
i meenen taalschat en van weerszijden te geven en te nemen, totdat ,ê
l er eens een tijd aanbreekt, dat men elkander over en weer verstaat,
j in plaats van verachtelijk uit te roepen: ,,wij, Hollanders, verstaan den
man niet, die spreekt van ,,een dekken appel, een sekreiend kind"
of - wij, ,,Gelderschen, wij, Groningers , verstaan den Hollander niet,
die bij den aanvang eener tweede lezing b. v. zegt: ,,Gelijk ik de ll
vorige maal voor de dames heb bloot gelegel)". Een streven naar
j" eendracht zal wel tot de beste resultaten leiden. Laten we even luisteren
g naar Prof. de Vries (Inleiding van het ism deel van het Woordenboek):
,,Ook wat de gewestelijke en plaatselijke woorden
II betreft, zou een vast stelsel van uitsluiting in de I
E 1) Historisch.
[
l
l
‘ l
l
· e l