HomeThorbecke of KappeijnePagina 22

JPEG (Deze pagina), 901.64 KB

TIFF (Deze pagina), 6.91 MB

PDF (Volledig document), 22.62 MB

· ' i ?
Fiï
20
1noet door den Staat op onbekrompene wijze behartigd wor-
den. De Staat moet zorgen dat voor ieder burger dat onderwüs ‘
verkrijgbaar in de openbare school, hetwelk dien burger
later in staat zal stellen de taak te vervullen, waartoe hij op
rüper leeftüd in de maatschappü zal geroepen worden.
Men spreke niet van concurrentie, want mijns inziens is
deze evenmin denkbaar tusschen particulier en openbaar onder-
wüs, als tusschen de rechtspraak door scheidslieden en die
tusschen regters van den Staat.
Zal dat openbaar onderwijs door den Staat behoorlijk behar­
tigd worden, al moet daarom ook een groot deel komen ten
laste van ’s Rnks kas, dan stuit men ook hier weder op een
punt dat met de regeling van het ambtenaarswezen in verband
staat. De staatsonderwüzer moet zóó worden bezoldigd en voor
züne opleiding moet op zoodanige wijze worden gezorgd, dat
· in dit opzigt de Staat ontegenzeggelijk over de beste krachten ­
kan beschikken. Waiit wij mogen wetten schrijven zoo fraai
mogelijk, wat de school maakt is de schoolmeester. Dus moet lr
als voorwaarde van de zorg voor goed openbaar onderwijs, in
de eerste plaats gezorgd worden voor behoorlijke opleiding en
bezoldiging der onderwüzers. ls dat voorbereid en geschied,
dan kunnen wü den eindpaal bereiken waarop geschreven staat:
sclioolplichtigheid, een last, die, wanneer het openbaar onder-
wps behoorlijk is ingericht, geen volk van zich zal werpen, l
dat aanspraak maakt op den naam van beschaafde natie.
En in andere onderdeelen van het staatsbestuur is dit alles
evenzeer waar; bg voorbeeld wanneer wij ons oog laten vallen
op de defensie van ons land.
Toen wij nog van het denkbeeld uitgingen dat wij door »
eene kleine opoffering onzer vrijheid en bezittingen de zorg "
f voor onze veiligheid op den Staat overdroegen, was het natuurlijk
dat men den krngsman beschouwde als een huurling die geene
andere taak te vervullen had dan het blinde werktuig te zgn
. ‘ in de hand van het gezag. Het spreekt van zelf dat, zoolang i
die opvatting duurde, vooral onder de liberale partij, weinig
geneigdheid was om veel voor eene dergelijke gewapende magt ,,
j toe te staan. Maar ook in dat opzicht zün de denkbeelden ver-
anderd. Men heeft leeren inzien dat een volk, zal het aanspraak