HomeThorbecke of KappeijnePagina 13

JPEG (Deze pagina), 909.24 KB

TIFF (Deze pagina), 7.22 MB

PDF (Volledig document), 22.62 MB


t

ä
· á
11
` 3
gemaakt worden aan de laatste, en dus veel van hun zelf-
standigheid verliezen. Eindelijk verkondigt ze luide dat het
klinkt, dat alle burgers, zelfs menschen die om tal van redenen
zeer bizonder willen zijn, en geen gebruik maken van hetgeen
j i de Staat hun biedt, toch mee moeten betalen aan hetgeen
j verricht wordt in het algemeen belang.
i · Nog een andere karaktertrek der liberale partij behoort hier
i in ’t licht te worden gesteld. Onze militiewet geldt voor
enkelen, door de heerlijke uitvinding der plaatsvervanging;
,5 onze justitie is onpartijdig maar nog altnd te veel geblind-
doekt om die üjnere schurkenstreken waar te nemen die de
grovere en ouderwetsche even zoovele malen in scherpzinnig-
3 heid als noodlottigheid overtreffen.
De bourgeoisie, en dat is bij ons te lande de liberale partij,
heeft tot nog toe den dwang der staatswetten niet gevoeld en
3 meent het zonder haar te kunnen stellen, omdat ze haar druk .
j niet kent. Ze heeft de onuitgesproken overtuiging dat de
last der wetten en van het staatsverband alleen moet wor- «
den gedragen door misdadigers en arme lui. ·
j Van algemeene instellingen, als post en telegraaf, die haar alleen
ten goede komen, en waarbij geenerlei gemoedsbezwaren zich
' ' konden voordoen, alleen gemak en voordeel werd geschonken,
zag ze het goede in, al betreurde ze ter loops den achteruit-
; gang van een onderneming als van Gend en Loos en de beurt-
schippers die er hun bestaan inschoten.
Maar de onderwijswet brak ook hier met alle traditiën. Het
geld aan het onderwijs besteed kwam hoofdzakelük ten bate
van den vierden stand, terwijl de burgerij er slechts weinig
voordeel van had en toch bijna alle belasting droeg. Dit was het
omgekeerde van hetgeen gewoon was; ook in dit opzicht
zag ze zich teleurgesteld. De wensch der partij werd vervuld,
maar ten koste harer beginselen. Deze wet heeft de moord van
het liberalisme op zijn geweten, of liever de richting heeft daar-
mede een der meest ontzettende zelfmoorden gepleegd. VVaar
is voortaan nog de grens der staatsmacht aan te wijzen, als
het onderwijs der kinderen ter hand neemt, als allen laat
; leeren, ook die van den vierden stand, als de gemeenten
{ dwingt hun budget tot dat doel te verdubbelen, als zij voor-