HomeThorbecke of KappeijnePagina 11

JPEG (Deze pagina), 915.56 KB

TIFF (Deze pagina), 7.23 MB

PDF (Volledig document), 22.62 MB

1 i Y)
heerschend vorst, dan is beknibbbeling, bekorting der staats-
3 almacht wenschelijk, begeerlijk zelfs en afschafüng daarvan terecht
l het hoogste ideaal. Wo1·dt men zich evenwel bewust dat een vrü
volk zich zelf regeert, dan ligt er in de erkenning der staatsal-
macht een aantrekkelijkheid, die geen zelfdenkend mensch kan
weerstaan. Gelijk een Lodewijk XIV sprak : de staat ben ik, mogen
wij zeggen: de staat zijn wij.
i Slechts dit _voorbehoud gemaakt.
De staat is en moet almachtig zijn, d. i. men moet zijn wil
‘ ' in alles en overal eerbiedigen, hem het recht toekennen in alles
Z in te grijpen wat hem ,,al_qemeen belcmg" toeschijnt. Hier-
mede wordt evenwel niet beweerd dat alle belangen door den staat
moeten worden behartigd. Dit laatste is in ’t begin de leuze
_ geweest van het socialisme, die het onverwijld, meedoogenloos,
voert in de armen van het communisme waarmede het dan •
dikwijls verward en veroordeeld wordt. Neen, de nieuwere op-
. vatting van de roeping van den staat wil niet zorgen dat ieders
g tafel gedekt zij, zon zich dusdoende slechts vermeicn met
de onmogelijke idealen der kinderwereld, die niets hooger achten
dan het Luilekkerland, - beoogt meer.
. Dé sociaal-politieke partij wenscht de zorg voor de algemeene
belangen op te dragen aan het krachtigste organisme
* dat haar bekend is, aan den staat. Die algemeene belan-
gen gaan veel verder dan politietoezicht en nachtwachtdienst,
ze strekken zich telkens verder uit. Hoe meer echter van
l staatswege voor vele dingen zal worden gewaakt, hoe meer
- andere belangen en behoeften daarnevens zullen ontwaken in`
de maatschappij: de vrees dus voor een in alles ingrijpend staats-
j gezag is uit den aard der zaak ongerijmd.
De liberale partij is ondanks haar zelve in laatstgenoemde rich-
ting voortgedreven. Ze heeft niet alleen voor politie en justitie
Q gezorgd , ze heeft ook spoorwegen aangelegd, kanalen gegraven,
telegraaf- en postverkeer in handen genomen , spaarbanken geves-
tigd, en was zoo ongemerkt op weg om de laatstgemelde denk-
beelden te volgen toen ze op eens tot het inzicht kwam dat ze
jl daarmee op weg was haar eigen beginsel te vernietigen, ver-
. bijsterd stilstond en in toppunt van radeloosheid niet wist waar
zich te wenden, alhoewel ze nog steeds de teugels in handen had.
l Men heeft zich verwonderd over onzen politieken toestand r
i