HomeThorbecke of KappeijnePagina 10

JPEG (Deze pagina), 946.41 KB

TIFF (Deze pagina), 7.23 MB

PDF (Volledig document), 22.62 MB

Arabier in zijn tent, en de wilde in steppen; een vrijheid
van dien aard is onvereenigbaar met de eisehen der beschaafde
samenleving. Dat wil het liberalisme niet inzien; dat kan het
j niet, en daarom is het onmogelnk als leidend beginsel van staat.
Merkwaardig is de overeenkomst tusschen het liberale en
I het Protestantsche beginsel. Beiden verkondigen eigenl§knega­
tieve stellingen. De zuivere negatie nu kan groote beteekenis
hebben in tijden van absoluut gezag en machtsmisbruik. Zoo
was het met het Protestantisme in de tüden va11 Rome’s alleen-
1 " heerschappü, zoo was het met het liberalisme in den tijd toen ‘ A
` men nog te veel hechtte aan het gezag der koningen. E
Hetzelfde wat we in het Protestantisme hebben zien gebeu­ E
ren, dat het namelnk in znn uiterste consequentie uitloopt op
zelfstandig godsdienstig leven, is de toekomst van het libera-
i lisme. Moge dit nu op godsdienstig gebied te verkiezen zün,
. het is en blijft de dood voor de kerk of het godsdienstig
l gemeenschapsleven. Hoe dit en waar dit negatieve beginsel
i op den duur ook houdbaar zij, in het staatsverband is het de E
` ontbinding zelve, de contradictie in terminis. De staat is de
gemeenschap, vooronderstelt de onderordening, de onderwer-
, . ping van den enkelen wil aan den uitgedrukten wil van ’t al- »
gemeen; deze instelling of vorm van samenleving is dus on-
ly i bestaanbaar met het geloof aan de onsehendbaarheid van het ’
· individu. ,,My house is my castle“ is een stelling die opgaat in
den tijd ,_ waarin de huizen kasteelen zijn; van het oogenblik
dat men van huizen straten en van straten steden bouwt, is Y
die stelling een anachronisine gewordeni ·
i Maar het waterschap, de gemeente, de provincie! moet toch op
zich zelve een onaantastbaar geheel vormen. Dat is de tweede ver- j
schansing van den echten liberaal. Sinds de spoorwegen en de tele-
{ grafen en de kanalen de steden hebben verbonden en de polders
vereenigd, is ook deze stelling onhoudbaar geworden. Ook de `
gemeentebelangen moeten wijken voor die van het Rijk.
jl Maar hoe? Zullen we dan wederom de staatsalmacht invoe-
_ ren die we met zooveel moeite hebben verwijderd, die we f‘
hebben verdreven in 1581 en 1848? Volmondig behoort hierop jl
j bevestigend te worden geantwoord. Wat toen verwerpelijk was ·
i is nu gewenscht. Is men gesteld tegenover een paus of alleen- {
Y