HomeHumanisme of godsdienst?Pagina 15

JPEG (Deze pagina), 790.36 KB

TIFF (Deze pagina), 5.14 MB

PDF (Volledig document), 28.29 MB

. 13
van onzen tijd moeten het immers bekennen: wij weten
nog niets! En toch, pas heeft men gemeend eenige ver-
schijnselen te kunnen verklaren, die vroeger niet te be-
, grijpen waren, of van alle zijden hoort men den kreet:
, geen plaats meer voor God! Eén klein tipje is er slechts
l opgenomen van den sluier, die de wonderen van het on-
! eindige heelal bedekt; eenige en zeer zeker geringe ver-
4 schijnselen heeft men nog slechts kunnen waarnemen, en
men durft reeds zeggen: het geloof aan een God is eene
ongerijmdheid! Maar hebben de hedendaagsche beoefe-
naars der vrije natuurwetenschappen zich wel eens af-
` gevraagd: <<is het wel inderdaad zóo, als wij het hebben
uitgemaakt; zijn wij niet te eindig om het oneindige,
het eeuwige te begrijpen?» ·
In het heelal, zooals de vrijdenkers het verstaan,bestaat er
goed beschouwd geene ruimte en geen tij d. Deze moet
men toch aannemen om iets van al het bestaande te begrij-
pen. Volgt hieruit evenwel niet, dat dan ook de beteekenis, die
9 wij hechten aan tijd en ruimte, zooals wij de voorwerpen als
na elkander en naast elkander waarnemen, zeer
betrekkelijk en dus eigenlijk niet volkomen waar is ? De
vraag, of alles dan wezenlijk zóó bestaat, als de weten-
schap heeft uitgemaakt, is dus niet van gewicht ontbloot.
Q _ Is al, wat wij meenen te weten, eigenlijk niet eene wijze
H van voorstelling? .... Hoe dikwijls is niet de éene hypo-
these door eene andere en naar men meende betere vervan-
gen? Alles als volkomen waar aan te nemen, wat de weten-
schap heeft vastgesteld, is dus zeer gewaagd, zoo niet licht-
vaardig.
Hoe is ’t ook mogelijk met onze beperkte eindige ver-
mogens het onbeperkte, het oneindige te doorgronden!
En toch, de natuurwetenschappen, zooals die tegenwoor-
l