HomeHumanisme of godsdienst?Pagina 13

JPEG (Deze pagina), 767.24 KB

TIFF (Deze pagina), 5.16 MB

PDF (Volledig document), 28.29 MB

E M
I
l neemt: godsdienstis niet slechts eene uiting van het verstand
j maar meer nog eene uiting van het gemoed en den wil;
daar ziet men duidelijk, dat het verstand wel eene rol,
Y maar slechts eene ondergeschikte moet spelen.
i Van af de eerste schrede, die Copernicus deed op
den weg der vrije natuurwetenschappen, tot op heden,
zijn er al heel wat gebouwen van menschelijke ideën
` opgetrokken. Er werden sedert ons Kepler, Newton en
ä anderen het copernicaansche stelsel van de beweging der
l aarde om de zon duidelijk aantoonden, ontdekking op ont-
dekking, uitvinding op uitvinding gedaan. Natuur- en
` * scheikunde werden de hoofdvakken, waarop het mensche-
Q lijk verstand zich togegde, en daar men bij die studie
{ A geene andere krachten ontdekte dan die aan de stof eigen
zijn, besloot men weldra alle vreemde verschijnselen in
den menschelijken geest doodeenvoudig als eigenschap-
; pen van de stof te verklaren. Slechts kracht en stof
g en dat alles werkende naar vaste, onveranderlijke
w ett en. Greene plaats werd er overgelaten voor den men-
schelijken geest, voor den verantwoordelijken, zedelijken
mensch.
De werking der natuurkrachten met hare onverande-
lijke wetten maakt van ons een schip dat roerloos rond-
t drijft op den stroom van logische ontwikkeling van oor-
v zaak en gevolg. Afstand doen van den waan, alsof wij
‘ vrije verantwoordelijke, zedelijke wezens waren,
is de onherroepelijke eisch van die eenzijdige levensbe-
schouwing welke door de beoefeningen der natuurweten-
schappen, de oplossing van ’s werelds raadselen zoekt.
l Alle begrip van deugd en zonde, alle bewustzijn van
g vrijheid moet noodwendig uit deze mazferialisá-iscáe (stoffe-
J lijke) levensbeschouwing verbannen worden. VVant wat