HomeOnze toestand in IndiëPagina 20

JPEG (Deze pagina), 745.19 KB

TIFF (Deze pagina), 6.43 MB

PDF (Volledig document), 51.63 MB

14
geoefend op de beoordeeling door velen van de koloniale
quaestie. Het merkwaardige, het cariease daarvan is nog
dit: - dat men die heeft ontleend aan twee staatslieden van
den eersten rang in Nederland, staatslieden van zeer behou-
dende rigting; een ras dat hier te lande niet meer bestaat.
Men heeft aan hunne woorden eenen zin toegekend, die
daarin zeker naar hunne bedoeling niet gelegen was; maar
, waarmede men wonderen heeft verrigt, om de zege te be- ­
vechten op het Nederlandsche cultuurstelsel.
‘ Het eerste is een woord, uitgesproken door J EAN CHRETIEN
BAUD; maar met een zinverband dat er op volgt dat wegviel
en zeker niet met de strekking die men daaraan sedert heeft
toegekend. Dat magtwoord was: <<Hel stelsel van Regeering
dal, eizcler alle kemelslre/een ea omler alle omslamliglierlen, liet
beste is. >>
Daarmede heeft men ontzaglijk geschermd; doch ik vraag
u: welk verstandig man zal bij eenig nadenken de waarheid,
de mogelijkheid zelfs van dergelijke stelling toegeven?
De politieke wetenschap leert immers integendeel, dat er
geen grooter dwaasheid valt uit te denken, dan om de meest
verschillende toestanden naar één stelsel te willen regeeren.
Allerlei bijzondere omstandigheden moeten daarop van in-
vloed zijn: -­ van rassen en van klimaat, van oorsprong,
geschiedenis en ontwikkeling; dat alles heeft den grootsten
` invloed op het bestuur der volkeren, en nergens is dit meer
waar dan bij een koloniaal beheer.
In welk verstandig hoofd zou het opkomen te zeggen dat A
eene overzeesche bezitting op dezelfde wijze moet worden
beheerd als het moederland? Die stelling is immers zoo on-
juist mogelijk. Er ligt zeker veel meer waarheid in een beroemd
woord van PASCAL: <<Oa we wil presgae rien rlejaszfe el cl’i¢ijasle
i qui vie eliaiige de qualité en ekaizgeamf cle elimal. ïiois elegies
cïelevalieii ala pöle i·e¢we¢·seal loale la jarispraeleizce. »
En wil men dat woord met een groot aantal gezegden van _
de grootste mannen op politiek en historisch gebied zien