HomeOnze toestand in IndiëPagina 19

JPEG (Deze pagina), 746.92 KB

TIFF (Deze pagina), 6.54 MB

PDF (Volledig document), 51.63 MB

* ,
13
die Nederland, die het algemeen trok, hier heeft doen ver-
werpen en overgaan op eenige weinige bijzondere personen.
* Hierbij nog een woord over iets dat ook groote diensten
heeft bewezen in dien veldtogt tegen het vroegere stelsel. De
moderne politiek heeft een aroananz, een geheim middel uit-
gevonden, dat oudtijds niet bestond, en dat reeds meermalen ­
ongeloofelijke resultaten heeft opgeleverd. Dat aïcananz is het
`l gebruik van magtspreuken, van magtwoorden - de Duit-
schers noemen Sc/llag­ of IQ·a:/`lzoörler.
Het is een zeker soort van orakelgezegden, berekend om
niet op het koele verstand, maar wel op de verhitte verbeel~
ding te werken; korte volzinnen die een goeden klank hebben
en op den eenvoudige van geest, op de goê-gemeente, een
onbegrijpelijken invloed kunnen uitoefenen.
. Dit is eene uitvinding geheel van den lateren tijd. Ik
herinner u bij voorbeeld aan: << {len Daizfsclen se/loolvneesler
alle den slag van Sadowa karl gewonnen >>; aan den: « zieken
man le Constantinopel >> , die later getoond heeft dat hem de
{ krachten toch nog niet geheel waren ontzonken; aan het
{ · woord van Bordeaux: << l’Envg2i¢·e, e’esl la ;2aiw>>, dat ook niet
geheelenal is bewaarheid, en eindelijk aan het allernieuwste
voortbrengsel van dien aard, de << Italia irreelenla >>.
4 Dat zijn intusschen alles onjuiste declamatiën, die sedert
i E volkomen onwaar zijn bevonden of het zullen worden; maar
N ‘, die op de ligtgeloovige massa, op de eenvoudigen van hart
ll en geest, een geweldigen invloed uitoefenen.
Mijn opmerking is niet nieuw, want MULTATULI heeft reeds
_ veel vroeger, zeer naar waarheid gezegd: << Hoe hebben {le
voorgangers {lier part? aan een gedeelte nan kel nol/e - som-
hl enigen kunnen ook zich zelven ­- weten eliele te maken , zlazf
’ het lenllaarslelsel een verclevfelg/ee zaa/c was? Door misbrai/e V
lj ran woorclen. Door let specaleeren op /clan/een, als vrgleérl ,
, dwang en clevgelglcen. (Nog eens erge arbeid. 1870).
i Nu wensch ik u te wijzen op twee van die magtspreuken, ‘
die Werkelijk een onbegrijpelijk grooten invloed hebben uit~
O