HomeVolk en staatPagina 29

JPEG (Deze pagina), 796.74 KB

TIFF (Deze pagina), 7.07 MB

PDF (Volledig document), 29.39 MB

27
heen allen streven zonder het ooit volkomen te
i bereiken. Hoezeer de verschillende opvattingen van
` het recht ook mogen uiteenloopen, zü hebben dit
gemeen, dat zü bedoelen de handhaving of het {
herstel van zekere gelükmatigheid in de verhoudin-
gen der menschen. Reeds ARISTOTELES heeft het
opgemerkt: rechtvaardigheid beoogt gelijkheid voor
allen. Dit algemeene gevoel van recht ontbreekt
den mensch nimmer. Maar wat hem ontbreekt is
het inzicht in de natuur van den mensch zelf en
in den aard en de gevolgen van de maatschappe-
lijke verhoudingen. De mensch ziet de versch§n­
selen om zich heen, maar eerst na duizendjarige
waarneming leert hü enkele constante krachten
onderscheiden, leert hij enkele dingen begrijpen en
ontleden. Zoo ook ziet de mensch de verhoudingen
van zich zelf tot zijne overige natuurgenooten, maar
hü ontdekt slechts met groote inspanning en einde-
looze opmerkzaamheid eenige weinige gegevens, om
de in het oog vallende ongelükheid en onregelma-
tigheid te doorgronden. De geheele ontwikkeling
van het recht berust op een helderder inzicht in i
de ware verhoudingen der maatschappij en een
i juister begrip van de middelen die hem ten dienste
gg staan om regel en harmonie de plaats te doen in-
ï j nemen van wanorde en geweld.
Hoogst opmerkelük is in menig opzicht die
ontwikkeling geweest. Evenals in de ontwikkeling
der wüsgeerige begrippen en der sociale verhou-