HomeVolk en staatPagina 10

JPEG (Deze pagina), 757.70 KB

TIFF (Deze pagina), 7.16 MB

PDF (Volledig document), 29.39 MB

_ 8
Maar indien dit dan zoo is zoo dringt zich
als vanzelf de vraag op de lippen die ook oPzoo- Qi
- MER zich zelf stelt: ,,Zou het niet verstandig zün, 2
met hetgeen waarmeê men toch eindigen moet, i
liever te beginnen, en naar hetgeen toch niet te
vinden is ook liever niet te zoeken ?” Regels schn- il,
nen er te zijn voor de gewone praktük, door de _
ervaring min of meer gestaafd, maar geen groot i
beginsel dat allen beheerscht. Of het moet zijn ·l
dat ééne: de Staat bevordere het ware volksbelang.
Voorwaar indien dit opportunisme het laatste
woord ware der wetenschap, dan zou het droe·
vig met haar gesteld zün. Welke regels zal de
ervaring ons leveren? Waar vindt men twee vol- ‘
ken volkomen aan elkaar gelük, waar in de ge-
schiedenis van het zelfde volk, de herhaling van
de zelfde gebeurtenissen, de zelfde feiten, de melf
de maatschappelüke toestanden? Hoe zal men uit '
de gevolgen tot de oorzaken opklimmen, waar een l
ontelbaar aantal oorzaken hebben zamengewerkt `
om de eenvoudigste verschünselen te vormen?
Welke geschiedvorsçher kent de volken der oud-
heid van hunne kindsheid af door hunne gansche
ontwikkeling heen tot hunnen ondergang in hun
wezen en karakter, in de eenheid van hunne ver-
schüning? Welke staatsman kent de natien van Q
heden in haar streven en idealen, schattend hare =
verschillende organen in hare bnzondere Waarde, ‘
doorgrondende de eigenaardige duizendvoudige uitin-
4