HomeHet raadsel der ervaringPagina 22

JPEG (Deze pagina), 863.55 KB

TIFF (Deze pagina), 7.40 MB

PDF (Volledig document), 44.29 MB

, n
_ 20
ook het denkbeeld van noodzakelijkheid opgesloten; het l
object is datgene, waardoor onze ondervindingen worden L
verhinderd naar gelieven of toevallig plaats te grijpen,
datgene, waardoor zij aan eene vaste orde zijn gebonden,
waardoor zij volgens regels bijeen behooren. M. a. vv. het
begrip van een object is het begrip van eene eenheid.
VVij zouden niet in staat zijn dat begrip te vormen, i
indien ons bewustzijn niet zelf eenheid ware. Het is on-
mogelijk data der zinnen op een object te huis te bren-
gen, zonder ze tevens met elkander te verbinden. Objec- R
tiveering en verbinding zijn dus tvvee zijden van eene en
dezelfde zaak. Wanneer wij zeggen dat eene gewaarwording
een objectieven oorsprong heeft, dan beduidt dit, dat wij
onder bepaalde omstandigheden diezelfde gewaarwording
ieder oogenblik vroeger zouden hebben gehad, ieder 1 -
oogenblik later zullen hebben, m. a. vv. dat zij in eene
vaste betrekking staat tot andere gewaarvvordingen, dat {
zij eene vaste plaats heeft in den contekst der ervaring. i,
Daarmede is tevens gezegd , dat het begrip van een object ,/ El
zal het feitelijk gevormd worden, niet enkel een grond in
ons bewustzijn, maar tevens een grond in de werkelijk- li
heid daarbuiten noodig heeft. Zoolang vvij slechts op het
bewustzijn letten, blijft de idee van een object enkel mo-
gelijk. Het ding daarbuiten maakt de vereeniging in ons
bewustzijn, welke met de voorstelling van een objectge-
paard gaat, werkelijk. Zal de geest in staat zijn ver-
schijnselen te organiseeren en zoo ervaring voort te bren-
gen, dan moet het bewustzijn niet enkel wezen verbin-
dende identiteit, maar moet de werkelijkheid tevens passen
in het kader van dat bewustzijn. Of, om het anders uit
te drukken, zal er kennis tot stand komen, dan moeten
verstand en werkelijkheid op elkander zijn aangelegd, en
dus een gemeenschappelijken oorsprong hebben.
l
ll