HomeHet raadsel der ervaringPagina 19

JPEG (Deze pagina), 831.09 KB

TIFF (Deze pagina), 7.37 MB

PDF (Volledig document), 44.29 MB

fl 17 A
« lijk huis? De herinnering aan nw lijden en strijden? De
,, aanschouwing, het gevoel van uw lichaam? Het bewust-
li zijn van uw eigen naam en dat van den naam uwer
broeders en vrienden? Uwen levenslust, uwe bedrijvig-
l heid, uwe kennis? Neen, niets van dat alles, hetwelk uwe
I persoonlijkheid uitmaakt. Dat zelf, dat gij moet mede-
denken, is enkel het logisch subject, een vorm zonder
inhoud, de ledige algemeene idee van het ik, een onmis-
baar correlaat van iedere gedachte en van alle ervaring.
` Wat eene onoplosbare antinomie scheen, komt hier op
neer, dat wij ons niet eene wereld kunnen denken
zonder Ego, wel eene wereld zonder ons.
H g Ook David Hume heeft het tweeledig karakter van het
l ik over het hoofd gezien. Ik laat volkomen recht aan
N zijne opmerking wedervaren, dat het de samenhang der `
uitingen van het bewustzijn is, welke iederen mensch
j in staat stelt zich een steeds identischen persoon te ge-
1 voelen. Waar die keten, gelijk in sommige ziekten het
geval is, losgemaakt, verbroken wordt, alle zinnelijke
t ' gewaarwordingen plotseling een geheel ander karakter
aannemen, zoodat de lijder zijne eigene stem niet meer
J herkent, herinneringen, eensklaps worden uitgewischt,
, zoodat hij de taal, die hij vloeiend sprak, niet meer
, gebruiken kan, daar heet het: »ik ben niet rneer",
en later, als hij aan een nieuw leven gewend is: »ik i
Q; ben een ander”’.
HL Maar eene afwisseling bij horten en stooten, een
l voortdurend breken met het verleden, staat, wat het .
E effect betreft, geheel op ééne lijn met eene reeks van
+ onnaspeurlijke en gladde overgangen, zoolang de toe-
standen, welke in het bewustzijn zich ontrollen, niet p
it; tevens door het bewustzijn worden saamgeregen.
E Buiten twijfel, het samenvattend bewustzijn is op zich l
ä E |
L ï
’ 1
l c