HomeHet raadsel der ervaringPagina 18

JPEG (Deze pagina), 818.54 KB

TIFF (Deze pagina), 7.37 MB

PDF (Volledig document), 44.29 MB

16
bij een staat vergelijken, waarin de verschillende burgers l
door wederkeerige banden van bestuur en ondergeschikt-
heid bij elkander behooren en het aanzijn schenken aan N
andere burgers, die denzelfden staat voortplanten. Niet l
alleen de leden van den staat, maar ook de wetten en I
instellingen kunnen veranderen, zonder dat de staat op-
houdt dezelfde te zijn. Zoo kan ook een persoon evengoed
van karakter en neigingen als van ideeën en indrukken
wisselen, zonder zijne identiteit te verliezen. Want door j
die wisseling wordt de samenhang der toestanden niet
verbroken. Het is die samenhang, welke de inbeelding
van persoonlijke identiteit te voorschijn roept. Feitelijk .
bestaat het identisch zelf niet, noch als ding, noch als 1.
iets, waaraan een ding ten grondslag ligt. {
Ik heb u deze redeneering meegedeeld, omdat ik haar ~
gedeeltelijken bijval moet schenken. De spectator universi , l
het steeds identisch ik, is inderdaad niet een bijzonder ·‘
iemand, niet deze of gene persoon, bij u een ander dan
bij mij; het is de bloote vorm, de onmisbare voorwaarde ll
van ervaring, op zich zelf een holle noot.
Het kan ons niet verwonderen, dat we dat Ego niet E
kunnen wegdenken. »Als wij ons de vernietiging van ons .
bewustzijn voorstellen, zegt Spencer, dan stellen wij ons J
voor , dat wij die vernietiging gadeslaan , met andere woor- j
den , dat wij die vernietiging overleven, iets hetwelk eene
ongerijmdheid is." En nogtans spreken alle menschen
van hun dood, de materialisten zelfs van den dood hun-
ner ziel! Q
De Engelsche denker miskent hier het dubbel karakter l
van het ik. Ja, wij moeten ons zelve in de meest ver- `_
wijderde toekomst mededenken. Maar - qui bene distin-
guit, bene docet ­-­ wat verplaatst gij, laat mij vragen, lá
l in die toekomstige eeuwen? De gedachte aan uw ouder-
lt
2
l