HomeHet raadsel der ervaringPagina 17

JPEG (Deze pagina), 807.87 KB

TIFF (Deze pagina), 7.18 MB

PDF (Volledig document), 44.29 MB

15
binding wordt vereischt, verder dat die verbinding een
identisch zelf onderstelt. Hoe wordt het bewustzijn van
‘ dat identisch zelf, hoe wordt het zelfbewustzijn ge-
boren?
Het wordt wederom verkregen niet door wat de geest
ontvangt, maar door wat hij doet, niet door eenvoudige
opvolging van indrukken, maar door de verbinding dier
indrukken in één bewustzijn. Het moet verdiend worden
om te kunnen bestaan en reikt bij ieder onzer slechts
L zoover, als hij in de veelheid zijner voorstellingen en
gedachten eenheid heeft gebracht. Natuurlijk is het dus
voor zeer verschillende graden vatbaar en aan groei
onderhevig. In geen geval kan het als eene toegift tot
een bloot verloop van gevoelstoestanden worden be-
‘ » schouwd.
Dit heeft David Hume over het hoofd gezien, toen hij,
` het identisch zelf loochenende, de inbeelding des menschen ,
dat bij een identisch zelf zoude zijn, verklaren wilde.
Wat we ons zelf noemen, meent Hume, is enkel een
stroom van gewaarwordingen, voorstellingen, begeerten
enz., welke met ongeloofelijke snelheid voortrolt. Hoe is het
dan mogelijk, vraagt hij, dat de mensch zich verbeeldt
gedurende zijn geheele leven dezelfde te zijn? En zijn
antwoord luidt: wanneer de dingen geleidelijk veranderen, I
dan verhindert ons dat niet hun identiteit toe te dichten.
Denkt aan planten, dieren, steenen, welke groeien, kwij-
nen, verweeren; zij veranderen, maar veranderen traps- l
gewijze, en worden zoo als identisch beschouwd. Welnu, ,
K geleidelijken overgang treffen wij ook in die keten van 1
van bewustzijnstoestanden aan, welke wij onzen geest
_` noemen. In het brein van een idioot passen niet de ge-
dachten, welke gedurende een dag van inspanning door ‘
de hersenen van een Newton trekken. Men kan de ziel `