HomeHet raadsel der ervaringPagina 13

JPEG (Deze pagina), 839.57 KB

TIFF (Deze pagina), 7.23 MB

PDF (Volledig document), 44.29 MB

r 11
geheugen der stof zou kunnen spreken. Maar al is die
soort van zielkunde, welke bij associatio idearum den
e sleutel van alle raadsels zoekt, _in staat te verklaren,
ä hoe voorstellingen terugkeeren, zij schiet te kort als
het er op aankomt te zeggen, op welke manier de terug-
i gekeerde voorstellingen als zoodanig herkend worden.
'J Stel u een brein zonder identisch zelf, een echten
{ idioot voor, maar wiens zinnen tamelijk goed in orde
, zijn. Gewaarwordingen en verschijnselen woelen en trek-
ij ken door zijn dof bewustzijn, zonder dat hij eenige orde
te midden van die afwisseling ontdekt. Toch is er zekere
regelmaat; de wetten van reproductie en associatie vinden
gelegenheid om te werken, oefenen invloed op gevoel
en begeerte uit; vandaar dat het voldoende is het arme
schepsel spijzen voor te zetten, om hem te doen eten.
Weet bij dus wat voedsel is‘? Neen, want ex hypothesi
·¥ mist hij dat algemeen en identisch bewustzijn, hetwelk
vereischt wordt om bij herhaling van gebeurtenissen de
herhaling als zoodanig te bespeuren.
De normale mensch daarentegen is in staat algemeene
kennis te verwerven, regels te ontdekken, volgens welke
` mogelijke en feitelijke gewaarwordingen samengaan, en
hij beoordeelt naar die regels, wat de indruk van ieder ,
i oogenblik hem brengt. Vandaar dat hij begrippen heeft;
,, vandaar dat hij, boomen en huizen ziende, weet dat
het boomen en huizen zijn. Terecht heeft dan ook Kant i
geleerd: verstand is de bron van alle objectiviteit. I
De materialist achtzich geroepen het identisch zelf, j
het verstand te verklaren. Hij leert ons dat de centraal- ä
l deelen van het zenuwstelsel zoowel functioneel als ana-
_ tomisch samenhangen , dat voor de werkingen in dat stelsel l
`lïï `ii ‘ de wet van behoud van arbeidsvermogen geldt, en meent {
ä daarmede den oorsprong en de mogelükheid van een W
l
{T
]
gi
j .
_ lj