HomeHet verband der staatwetenschappenPagina 8

JPEG (Deze pagina), 826.60 KB

TIFF (Deze pagina), 7.52 MB

PDF (Volledig document), 29.32 MB

punt te bepalen en mijn weg aftebakenen, om van ‘
meet aan tegen onjuiste oordeelvellingen gevrijwaard
te zijn. Toch zal niemand mij aan den inhoud mijner ,
j woorden als aan een ministerieel programma willen A
binden; tegen de zoodanigen beroep ik mij op het · _
i gelukkig verschil tusschen den staatsleeraar en den Q
f staatsman, dat den eersten ongenaakhaar maakt voor j
A het verwijt van inconsequentie, omdat zijne motieven
nimmer in verdenking komen. Dientengevolge zal ik
heden spreken over het verband der staatswetenschap-
pen en in de eerste plaats haar gemeenschappelijken
I oorsprong en zelfstandige ontwikkeling schetsen en j
I daarna de punten van overeenkomst in het licht stellen, E
die de verschillende deelen tot één geheel vereenigen.
I. De Grieken waren de eersten, die, voor zoover i
I wij met zekerheid weten, den staat tot voorwerp van
wetenschappelijk onderzoek maakten. Dit moest wel N
i zoo zijn in een tijd, toen de mensch, zoowel in repu­
I blieken als monarchieën, veeleer als lid der gemeen-
` schap dan als individu werd beschouwd; en in een
{ land, waar stad en slaat hetzelfde beteekenden en alle {
E stadsbelangen dus tevens staatsbelangen waren. De
. rijkbegaafde Grieksche geest voelde zich aangetrokken
i door eene zoo machtige verschijning als den staat, "
' die beslag legde op bijna alle vermogens en beant- .
woordde aan bijna alle behoeften. Ja, in hunne geschrif­ li
ten ontdekken wij reeds den grondslag dier verschillende
richting, later door verschillende namen aangeduid,
waarbij de staat wordt beschouwd of als een historisch j
verschünsel onderworpen aan menschelijke oritiek, of j
j als eene schepping van den geest verheven boven de
) werkelijkheid. In Aristoteles en Plato openbaart zich {tt
I reeds de tegenstelling van empirie en speculatie.
l
ij
l