HomeHet verband der staatwetenschappenPagina 34

JPEG (Deze pagina), 828.52 KB

TIFF (Deze pagina), 7.58 MB

PDF (Volledig document), 29.32 MB

!(l ' ` rrin W WW" g`-_-_Và
gi
l
E 1
Q ea
li"
,i_ mensch en alzoo tot zijne ontwikkeling den weg banen, G
ä is het uitsluitend doel der staatswetenschappen de wet-
$§ ten te vinden , waaraan de gemeenschapszin gehoorzaamt .
en waarnaar de maatschappij zich dientengevolge orga-
g, niseert. Ieder, die aan deze organisatie deelneemt of
daarop invloed uitoefent, moet aan de staatswetenschap­
ï pen zijne intellectueele bouwstoffen ontleenen. Hoezeer
ä_ haar nut stijgt in een tijd, waarin niet meer enkelen ‘
V A het roer van staat in handen hebben, maar aller samen-
{ werking voor het staatsleven noodig is, behoef ik slechts
te herinneren. g ·
Ik sprak van intellectueele bouwstoffen, omdat er ook "
"` moreele elementen noodig zijn. Nooit zullen kennis ,§‘
g, en inzicht alleen de samenleving beter maken. Von
Mohl heeft daarom eene afzonderlüke wetenschap der t
§’ staatsmoraal verdedigd en een overzicht van haar ge-
Q sohiedenis en literatuur gegeven. Daartegen heb ik i
echter twee overwegende bezwaren. Vooreerst bestaan
er wel verschillende graden maar geen verschillende l
ïï soorten van zedelijkheid en kan de zoogenaamde staats-
moraal derhalve niet anders zijn dan eene toepassing
lg. der zedeleer op het gebied van het staatsleven. Boven- i
dien is moraal geene wetenschap, maar eene kunst; i
zij verklaart en bewijst niet, maar beveelt; zij staat i
derhalve in nauw verband met de politiek, niet met {
de staatswetenschap. Daar is haar invloed inderdaad E
§ van zeer teederen aard en veel moeilijker te bepalen
dan die op het leven van den enkelen mensch. Voor
. den laatsten is recht slechts bevoegdheid, een waar- ,
borg van vrijheid; voor den staatsman is recht tevens h ll
[ plicht. Hieruit reeds kan een moeilijke strijd ontstaan,
= wiens oplossing echter buiten de grenzen der weten- t
jy schap ligt. Evenwel is het haar beoefenaar niet ver-
E