HomeHet verband der staatwetenschappenPagina 12

JPEG (Deze pagina), 793.29 KB

TIFF (Deze pagina), 7.36 MB

PDF (Volledig document), 29.32 MB

I
I

I
*10 A
kleêrscheuren ontworstelde. Eerst in de tweede helft In
der ’l8"° en vooral in de ’19"° eeuw gelukte het haar p
hare zelfstandigheid voor goed te veroveren en sedert I
te handhaven.
Grotius heeft echter nog andere verdiensten. Om
zijn volkenrecht te grondvesten had hij eene basis I
noodig, die het stellig recht hem niet geven kon. «.,
Daarom ontleende hij het jus naturae aan de Romeinen,
bij wie het tegenover jus gentium en jus civile dat '
privaatrecht was geweest, dat de natuur aan alle
levende wezens leert, en bracht hij het over op het
terrein van het publiek recht. Eene eigenaardige ont- ,
wikkeling moest hieraan voorafgaan. De menschelijke
natuur alleen was de bron van recht; maar bij Grotius
is zij niet zoo zwart als sommige theologen haar afschil­
deren. Integendeel onderscheidt zij zich door vele
kostelijke moreele en intellectueele eigenschappen: zij
vertoont een trek tot gezelligheid en kenmerkt zich
door de gave des onderscheids tusschen het aangename
en het onaangename; ja zelfs door de bereidvaardigheid
om het tegenwoordig goed aan een grooter in de toe-
komst op te offeren; eindelijk - want het overige kan I
ik daarlaten ­- is trouw aan gesloten overeenkomsten, j
zelfs al zijn zij stilzwijgend aangegaan, een zoo inte- ~
greerend deel dier natuur, dat zonder bezwaar op dien
éénen trek eene geheele theorie van rechtsphilosophie I
kon worden gebouwd. Zoo ontstond de leer van het 1
natuurrecht, waarvan de natuur de moeder, civiel- en
volkenrecht de dochters waren. - Men voelt, dat wij I
hier een nieuw gebied betreden, dat van den mensche- I
lijken geest, die, niet tevreden met een instinctmatig
gevoel van recht en onrecht, rekenschap gaat vragen gj
van dat gevoel en er de grondslagen en gevolgen van
I
E x
I
I
I