HomeAlgemeen stemrechtPagina 28

JPEG (Deze pagina), 854.25 KB

TIFF (Deze pagina), 6.22 MB

PDF (Volledig document), 25.64 MB

.... 26 ._.
het komt, gaat ons niet aan, men houdt natuurlijk re-
kening met het aantal stemmen, dat wordt uitgebracht, l
niet met dat wat uitgebracht kan worden. - Toch ziet men
uit dat voorbeeld hoe het met den staat zou gaan. ~Dat
zie ik niet, want de vergelijking is niet zuiver. De kerk ’f
is een vereeniging. waarvan men het lidmaatschap kan il
opzeggen, als men geen belang in haar stelt, als zij ii
gaat in tegenovergestelde richting van hetgeen men lf
wenscht. Bevalt het mij daar niet, ik ga er dan uit. Met j
den staat kan dit niet. Ik kan niet blijven wonen in den 1
staat zonder burger daarvan te zijn, al gaat alles ave­ li
rechts verkeerd. En dan komt er nog iets bij. De be-
langen treden in den staat op den voorgrond, vooral l
het eigenbelang. En hoe groot de invloed van het kleri- ;
kalisme ook wezen moge, het eigenbelang is nog mach- '
tiger. Daarin heeft het zijn man gevonden, daardoor `
zal zijn kracht worden verbroken. Laat er botsing komen
tusschen het belang en het klerikalisme, het is niet ‘
twijfefachtig aan welke zijde de overwinning zal zijn. En
dat is beter wapen tegen het klerikalisme dan ieder an-
der. Of is het niet af te keuren klerikale middelen te
bezigen ter bestrijding tegen het klerikalisme? j
Maar moet men dan in het geheel geen waarborg heb-
ben, dat men in staat is om te kiezen? Al stemt
men toe, dat geld een verkeerden maatstaf aangeeft, i
men kan het niet afkeuren dat bekwaamheid dat recht
verleent! Wij vragen op onze beurt: hoe zult ge dat
uitmaken? Men heeft gezegd: door een examen ten
bewijze dat men voldoend lager onderwijs heeft genoten
en eenige kennis bezit van onze voornaamste wetten.
Dat zulk een examen geen waarborg oplevert tegen wan-
bestuur, daarvan levert China het bewijs, neen er zou
wederom meer bureaukratie ontstaan ten nadeele van
allen. Buitendien die examens zouden herhaald moeten
worden om te toonen dat men niet vergeten is wat noo-
dig werd geacht. Geraken we hier niet verward in het
ongerijmde? Neen, juist omdat er geen goed middel is,
om te onderzoeken of een voldoende mate van wijsheid
aanwezig is, juist daarom moeten wij het natuurlijk recht
zijn gang laten gaan in de overtuiging dat het zelf in
de praktijk wel zal verbeteren wat gebrekkig is. Het
burgerschap bezit men door geboorte en nu zouden
anderen mogen oordeelen over de toelating tot uitoefe-
ning daarvan? Als burger van den staat zou men zijn
l
il
”i