HomeDe scheikunde als leer der stofwisselingPagina 30

JPEG (Deze pagina), 816.79 KB

TIFF (Deze pagina), 7.15 MB

PDF (Volledig document), 25.18 MB

i a t
·a
28
De beschouwingen over elementaire atomen en atoombewe-
gingen hebben niets te maken met metaphysische droomerijen `fl
over de uitgebreidheid der atomen, of over de continuiteit
der stoiï Integendeel de scheikunde leert ons dat wij ons
niet kunnen onttrekken aan het ,,betrekkelijke" en nooit á
kunnen opklimmen tot het absolute; dat wij slechts kunnen
spreken van grooter of kleiner, van meer of minder dicht, van
meer of minder fijn verdeeld. Als wij aan de atomen uitge- f
breidheid ontzeggen, als wij ze slechts als diiferentiaalgroothe-
den, krachtsmiddelpunten beschouwen, als wij de wereld ons l
willen voorstellen als opgevuld met stof , zonder inane, een
aether of liever nog een üjnere stof dan aether, dan doen wij b
niets anders dan ons zelven wijsmaken dat wij iets wezenlijks 1
grijpen, terwijl wij eenvoudig voor ons zelve verbergen, dat L
wij zijn aangeland aan de grenzen van ons denkvermogen. Al è
kwamen. wij door onze waarnemingen tot de leer der hom0io­
mereia van Anaxagoras: dat de elementaire atomen weder
aggregaten zijn van gelijksoortige nog eenvoudiger atomen, dan d
' zijn wij nog geene schrede gevorderd, maar moeten ook aan ;
deze atomen uitgebreidheid en bepaalde aantrekkingskrachten L
toekennen.
De natuuronderzoeker is tevreden met zijne relatieve kennis.
Wil men daarbuiten gaan, en hetgeen men niet weet aanvullen
door zijne phantasie, zooals Lucretius deed, toen hij de atomen
voor rond, puntig, hoekig verklaarde, dat is op zich zelf een ­i
onschuldig spel. i
Elk, die het streven naar kennis en veredeling als zijn X
hoogste en kostbaarste goed beschouwt, zal, dankbaar voor het-
geen hij heeft leeren aanschouwen, er zich tevreden bij neer- j
leggen dat hij nog veel meer niet kent, en overigens in den Q
arbeid zijn geluk zoeken.
Wetenschappelijke arbeid is er in overvloed voor ons, hetzij
, wij behooren tot de uitverkorenen, die als leiders op onbekende
wegen vooraan gaan en bergen verzetten, hetzij wij een be-
br