HomeDe scheikunde als leer der stofwisselingPagina 11

JPEG (Deze pagina), 775.77 KB

TIFF (Deze pagina), 7.44 MB

PDF (Volledig document), 25.18 MB

Dat de lichamen verschillen en veranderen, moet dus in de
natuur en beweging der atomen gezocht worden en in de wijze,
I. waarop zij zich met elkander hebben verbonden.
l Daaromtrent kon de waarneming niets geven, maar moest de
phantasie te hulp komen. Zij dachten zich den vorm der atomen
als zeer verschillend: glad, rond, ruw, spits, vertakt, haak-
vormig. Door hunnen verschillenden vorm en hun verschillend
aantal, door hunne eigenaardige samenvoeging en door hunne
bewegingen brengen zij de verschillende lichamen voort in
hemel, lucht, aarde en water; dit alles bepaalt de verscheiden-
heid en de eigenschappen der dingen, en den zoo verschillenden
invloed, dien zij op onze zinnen maken.
atque eadem magni refert primordia saepe
cum quibus et quali positura contineantur
et qnae inter se dent motus accipiantque.
Namque eadem coelum, mare, terras, flumina, solem
' ’ constituunt, eadem fruges, arbusta, animantes,
verum aliis alioque modo commixta moventur.
Uit de noodwendigheid van de bewegingen der atomen volgt
de noodwendige opeenvolging der natuurverschijnselen. De ato-
W men zijn in het oneindig verleden alle bewegingen en alle ver-
bindingen doorgegaan , en zijn eindelijk in dien toestand gekomen ,
‘ als waarin het heelal tegenwoordig verkeert, waarbij alle ver-
schijnselen regelmatig afwisselen en terugkeeren, zoodat toeval
en willekeur zijn uitgesloten.
Eeuwen heeft het geduurd eer de waarneming zoover gevor-
derd was, dat men kon beoordeelen - of er in de ideen van
de oude wijsgeeren eenige waarheid schuilde, - of er werkelijk
geen nieuwe stof verscheen of verdween, - of er oorspronke-
lijke stoffen zijn, die alle dingen samenstellen, en die hare zelf-
standigheid niet verliezen, hoe zij ook mogen wisselen van ver-
binding en plaats, - of alle verschijnselen een noodwendigen
samenhang hebben. Vang tijd tot tijd werd de gedachte, door
Lucretius zoo dichterlijk uitgewerkt, nog wel eens uitgesproken.