HomeDe scheidslijnPagina 73

JPEG (Deze pagina), 848.91 KB

TIFF (Deze pagina), 6.86 MB

PDF (Volledig document), 67.86 MB

t
ve
verbroken door dat de egoist zijn naaste minder, veel minder
E liefheeft dan zich zelf.
i Zucht naar geld, eer, machtsbetoon heeft overal en ten allen
i tijde vreeselijke wantoestanden doen ontstaan, zoo vastgeroest
j dat de onderdrukten zelf meenen dat het zoo hoort, tenzij zij,
il zooals ook thans weer de Russische volken, plotseling al het
§ bestaande omverwerpen. Eeuwen lang was dat ook in Europa
het geval, waar wel de volken zich christelijk noemen, omdat,
3 na de verbinding der wereldlijke macht met de kerkelijke, de
l menschen zich zijn gaan voorstellen dat onderwerping aan de
J pauselijke macht hetzelfde is als Godsvereering. Maar het ware
i christendom heeft eeuwen noodig om het ongelooflijk harde
menschenhart te vermurwen. Doch in de wereldkerk, die zich A
j christelijk waant, hebben ontelbare menschen christelijk ge-
i leefd, en door hun liefdesbetoon aan hun medemenschen
L een anderen geest in de wereld gebracht. Allerminst moge
T daarbij de kostelijke arbeid worden voorbij gezien van tallooze
­ kloosterlingen. VVel is herhaaldelijk het kloosterwezen, mis-
, schien ook door allerlei tegen-natuurlijke verhoudingen, ont-
" aard. Maar niemand, die iets weet van beschavingsgeschiedenis,
§ zal ontkennen dat op tallooze plaatsen die kloosterlingen orde,
welvaart, Christenzin hebben gebracht; En die allen waren
discipelen van Christus, zochten en vonden bij Hem hunne
J kracht. Ook buiten de kloosters ziet men hetzelfde.
, Natuurlijk heeft de wetgever, die altij d, indien hij wil worden
gehoorzaamd zich aanpassen moet aan de algemeene zeden,
allengskens al de kunstmatige ongelijkheden moeten wegnemen
die de menschen verdeelden. Echter bleven ook zóó groote
groepen niet voldoende tegen onderdrukking beschermd.
Vooral toen het machine- en fabriekwezen doordrong. Het een
I zoowel als het andere lag buiten de macht der menschen, was
is uitvloeisel der ontwikkeling. Ten gevolge der niets ontziende
J vrije concurrentie, die den ondernemer dwingt te produceeren
. 7 op de goedkoopste wijze, was individueel optreden ter ver-
·betering van toestanden onmogelijk; alleen door gezamenlijk
optreden kon behoorlijke bescherming worden verkregen. Zie-
daar de grondslag van geheel de hedendaagsche sociale wet-
geving, die den arbeider, al blijft deze evenals wij allen afhan-