HomeDe taak der strafrechtsplegingPagina 16

JPEG (Deze pagina), 905.67 KB

TIFF (Deze pagina), 7.97 MB

PDF (Volledig document), 26.36 MB

14 ·
gemeenschap ook de belangen van een iegelijk harer leden,
zelfs van de verworpenste, begrepen zijn.
Men mag de strafrechtspleging niet beschouwen als alléén
van doelbewuste, intelligente organisatie afhankelijk, noch
alléén van de onbewuste volksinstincten. Doch zoowel op de
eene, als op de andere wijze bezien, blijkt het beginsel van
den eerbied voor de persoonlrli/{heid geenszins bij dat der orde ‘
achter te staan.
Het is voor velen bijna een gemeenplaats geworden, de
noodzakelijkheid van de straf te verklaren als een natuurlijke '
eisch, door het vergeldingsgevoel, het rechtsinstinct, den afkeer
van den boosdoener in de menschelijke ziel gesteld. Ik heb dit
steeds als eene uiterst eenzijdige zienswijze en een ware ,,In­
humanitatsduselei" beschouwd, omdat ik in de volkspsyche
evenveel andere en stellig niet lagere gevoelens aantreiï die
tegen dien eisch ingaan: gevoel voor den naaste, inzicht, ver-
gevingsgezindheid, verzachting door verloop van tijd.
Van den oorsprong af zijn dan ook beide elementen in de
rechtspleging gepaard geweest. Men vindt ze terug in de twee
verhoudingen waaruit de oudste rechtsvormen gesproten zijn: de
verhouding van den machthebber jegens den beheerschte; en die
van de moeder jegens het kind. Men vindt ze ook terug in het
rechtsleven der primitieve en wilde volken. Al moge hier immers
tusschen lieden van verschillend stamverband op meedoogenlooze
wijze worden gerecht, -zoo is door menigen ethnoloog en reiziger
~ aangewezen, dat de rechtspleging in het stam- of familieverband
onderling, geenszins een vindicatief of autoritair, doch een ver-
zoenend, moraliseerend en humaan karakter hebben kan.
En ook de voortdurende verdere ontwikkeling der humani­ ‘ h
teit in de strafrechtspleging bewijst, dat het slechts natuurlijk
is, haar te erkennen. Zij bewijst echter tevens, dat het doel- '
matig is ook. Het zijn bij lange na niet de onvruchtbaarste, 4
de zwakkelijkste tijdvakken geweest, waarin zich die ontwik-
keling bijzonder sterk heeft geopenbaard.