HomeHet karakter der onafhankelijke theologiePagina 60

JPEG (Deze pagina), 1.05 MB

TIFF (Deze pagina), 10.50 MB

PDF (Volledig document), 100.79 MB

N
· t l
j 19
J .
maar eene richting , vooral ook onder dezulken, die, zonder
. zelven beoefenaars te zijn der natuurwetenschap , haar als de
`_ onfeilbare aanbidden , eene richting die, a priori, de harmonie I
_ der wereld ontkent, althans voor onerkenbaar en het wezen j
der dingen voor onnavorschbaar houdt, die alle wetenschap j
reduceert tot détail-onderzoek, tot eene oneindige analyse, i
g met terzijdestelling van alle synthese. Ik wil niet vragen of
'f zij in .het détaillonderzoek kan slagen. zonder de hulp der
zmive¢·saZz`a, der algemeene begrippen, die zij immers stilzwijgend
mede opneemt in haar materiaal; niet vragen of zij niet, ondanks
J zich zelve, in haren arbeid door de begrippen van eeuwig,
{ oneindig, onveranderlijk, ja, nog positiever, door die van rede
t en geest geleid wordt, die zij tracht te ontkennen. lk wil `
e alleen beweren dat zij nog haar recht tot de loochening dier i
begrippen, die tot hiertoe de wetenschap beheerscht hebben, ‘
‘ · niet heeft bewezen en dat, zoo lang zij niet bewijzen kan dat
. hetgeen wij geest noemen product is van de stof, _ja, zij zelve
· met dit speculatief begrip sz‘0f of liever vmmur arbeidt, wij ·
recht hebben aan onze geestelijke, laat mij liever zeggen - om
1 het misverstand te voorkomen alsof wij tegen het abstracte
i· materialisme een abstract idealisme stelden, - aan onze anthro-
pocentrische opvatting van het wezen der wetenschap vast te
i ` I houden, vast te houden aan de stelling, reeds door de griek-
jv sche wijsbegeerte uitgesproken en door het christendom verklaard
i li en gezuiverd, dat de mensch is de maatstaf der dingen (6) , dat in
hem het rijk der natuur en het rijk des geestes zich ontmoeten,
en dat het _priz¢s, het heerschende, niet is de natuur; die ge-
dacht wordt, maar de geest die denkt. s
Of is dit te stout gesproken, te veel geprofeteerd, daar waar l
wetenschappelijk betoog geeischt wordt? Veet gij het niet,_
j _ zoo hoor ik mij toeroepen - dat. ook de anthropologie thans
ij bij de natuurwetenschappelijke vakken gerekend wordt, zelfs {
l wanneer men haar eenzijdig opvat als psychologie? Ik weet
, 2* ’
. . 4
l r 1
r l
· Y `Lkrf rr gr l j ` /j