HomeHet karakter der onafhankelijke theologiePagina 56

JPEG (Deze pagina), 1.08 MB

TIFF (Deze pagina), 10.29 MB

PDF (Volledig document), 100.79 MB

ä
‘ is
E
te die haar door de Hervorming geboren zijn en die, aanvankelijk
A alle naar haar model ingericht en ook niet vrij van de kerk,
toch door het. beginsel zelf der Hervorming, dat allereerst een
godsdienstig, dan een maatschappelijk en slechts in de derde
plaats een kerkelijk beginsel is, van lieverlede aan dien band
ontwassen zijn en zoowel de vrijheid der wetenschap in het
algemeen als de gemeenschap van alle vakken van wetenschap
jj onderling met kracht hebben vertegenwoordigd en blijven ver-
tegenwoordigen. Welk een adelaarsvlucht de wetenschap sints
genomen heeft, hoe, onder den invloed van den protcstantschen
geest, het geloof aan de waarheid, niet aan eene officiëel geijkte,
opgelegde waarheid, niet weêr als in de middeneeuwen eene
" andere waarheid voor de philosophie, eene andere voor de theo-
logie, den ernst van het wetenschappelijk streven en de vrijheid
_‘ van onderzoek heeft bevorderd, het arbeidsveld der wetenschap
uitgebreid en op ieder deel van dat gebrek tot de verrassendste
resultaten geleid, behoef ik voorzeker in eene vergadering als
deze niet aan te wijzen. De geschiedenis der drie laatste eeu-
wen toont hoe het deel, dat voor de ontwikkeling der bescha-
i ving aan deprotestantsche universiteiten toekomt, voorwaar wel
een leeuwendeel mag genoemd worden. Alleen dit wil ik
opmerken dat het primaat meestal (4) aan de theologische facul-
teit langen tijd en nog, nominaal althans, toegekend, wel verre
_ van die vrije ontwikkeling te belemmeren, integendeel die heeft
( bevorderd. Bleven ook al, ten gevolge van de dubbele strooming
F in de zestiende eeuw, de godsdienstige en de hnmanitische, de
j reformatie en de renaissance, de Ziáeme ázmzmziores zich eenig­.
` zins schuw, van het contact met de theologische faculteit terug
trekken; nam de philosophie menigmaal tegen haar, zoo als.
r zij zelve tegen de eerste, eene .vijandige houding aan, geloo-
chend kan het niet worden dat de protestantsche kerken in haar
F bloeitijd, getrouw aan de christelijke traditie, de classieke
_ vorming voor hare kweekelingen heeft verlangd en, met ijver
I `
l