HomeHet karakter der onafhankelijke theologiePagina 55

JPEG (Deze pagina), 1.06 MB

TIFF (Deze pagina), 10.29 MB

PDF (Volledig document), 100.79 MB

a
.4
­ M
E
‘]
hebben in de scholen of broeikassen van het byzantynsche rijk,
. maar bij de onder de tucht der ke1·k geplaatste germaansche
volken van het westen , in de scholen van Karel de Groote en i
van zijne opvolgers, keizers en koningen. Van welken aard nu
was die ontwikkeling? Encyclopedisch mogen wij haar noemen.
De verschillende collegiën of faculteiten, medische, juridische,
theologische, aanvankelijk in verschillende steden gevestigd ,
zochten elkander te naderen, streefden, onbewust, als door ` ,$W
hooger geest bestuurd, naar een gemeenschappelijk middenpunt.
Het commune viwzczzlum, dat alle wetenschappen verbindt, werd
gevoeld, eer het , in de dertiende eeuw, in de parijssche
universiteit eene historische uitdrukking verkreeg.
Was nu hiermede het doel bereikt? Had de encyclopedisohe
idee hare belichaming, de eenheid der wetenschap hare adequate ­
_ uitdrukking gevonden? Maar ziet m. H., ­ hoe weinig knel-
Q lend, hoe veeleer samenbindend en de ontwikkeling van het I`;
lichaam bevorderend in de middeneeuwen de band der kerk
ook geweest zij; een band was het en de wetenschap wil niet
van buiten gebonden zijn noch aan andere wet gehoorzamen
, dan aan die welke. hare eigene ontwikkeling beheersoht. Haar
kracht ligt in de grenzen haar gesteld door de stof zelve die
haar ter bearbeiding gegeven is. De waarheid, het wezen_ der
dingen, is de realiteit, waaruit hare idealiteit gestadig ontspringt _
en waardoor zij wordt bewaard. Ieder band van buiten bezoe­ .j
delt `dit ideale karakter en verhindert de ware realiteit zich te F
doen gelden. De "band der kerk moest springen. De parijs- , j
._ sche universiteit was een voorteeken. Na de Hervorming is ‘
zij gaan kwijnen en zoo haar naam nog bestaat, die naam dient
heden ten dage nog slechts om de bureaucratische regeling van ,
het hooger onderwijs en de splitsing dervakken in verschillende
j scholen te bemantelen en met de aloude schoone leuzete ver-
sieren. De parijssche universiteit, zooals zij" vóór de Hervor-
ming bloeide, heeft haren geest bewaard in de vele dochteren,
- I
l
‘ l
; .
p 1