HomeHet karakter der onafhankelijke theologiePagina 28

JPEG (Deze pagina), 0.99 MB

TIFF (Deze pagina), 10.29 MB

PDF (Volledig document), 100.79 MB

26
waartoe wij het recht aan den aard zelf van het weten ont- ä
leenen. Heeft Kant den stoot gegeven tot een juiste bepa- a
ling van den aard en den omvang van het menschelijk ken-
vermogen, de anthropologie van onzen tijd neemt het on-
derzoek naar de eigenlijke geaardheid van hetgeen wij ons
weten noemen ter hand. Zij ontleedt de eigenaardige ver-
zekerdheid van niet in dwaling te verkeeren, die met het i
bezit van hetgeen wij kennis noemen gepaard gaat. Het ‘
opnemen van iets in onze kennis bestaat in eene rangsehik­
king van het bijzondere onder het algemeene begrip waartoe Y
het behoort; het is een kennen van de naaste voorwaarden, "
p waarvan het ontstaan en het veranderd worden van de A
waarneembare verschijnselen afhangt; het is een toepassen
van het begrip van oorzakelijken samenhang. Maar zooveel
als wij van den aard zelven der verschijnselen, van hun zin _ ë
en strekking verstaan, hebben wij hetzij daaraan te danken, al
dat wij ze zinnelijk en zintuigelijk waarnemen', hetzij daar-
aan, dat wij ze beleven door persoonlijke ervaring. Zoo ‘
· houden wij de eigenaardige verzekerdheid, die wij met den
naam van verstandsovertuiging, van intellectueel inzicht
·* bestempelen, niet voor een vrucht van het uitsluitend ge- .
bruik van het eigenlijk gezegde kenvermogen, maar voor
. een saamgesteld product, waartoe ook het hunne bijdroegen
d de feitelijke toestanden, waarin onze persoonlijkheid door de
indrukken van de zintuigelijk waargenomenbuitenwereld en j
door den aard van ons gemoedsleven gebracht is. De exacte _ S
wetenschap, met name de physiologie der zintuigen, die `
rechtmatige roem van de hedendaagsohe anthropologie, zij
leert ons, omdat al ons weten steunt op de zintuigelijke.
waarneming, den aard van het weten kennen en tegelijk
ook de grenzen van het weten. Maar wie van grenzen fi,
- spreekt, erkent niet alleen het bestaan van een door die _

. . ä
l
. s
. .r.