HomeHet karakter der onafhankelijke theologiePagina 18

JPEG (Deze pagina), 1.05 MB

TIFF (Deze pagina), 10.34 MB

PDF (Volledig document), 100.79 MB

'>‘` " ”“""""'”‘_"‘“""""’”?"’*"""’”"’ ’*"*‘ r ‘w’·*’··=··"v*'V···"·*·····""··­~·­­··**·‘··*·····-­··-·­·-­··Yr’~··-·­-·- ··- W
'16 " Y
onverklaarbare vrees van werkelijk overtuigden op religieus ge- g
bied voor alles wat ver en te ver schijnt te gaan: dat alles hou-
den wij voor eigenaardigheden, waardoor wij menschen ons
gewoonlijk doen kennen, zoolang wij niet door de strenge j 8
tucht van leergierige zelfbeproeving of van wetenschappelijke 3
studie zijn gevormd. Maar moeten wij dan niet beginnen x
met hetzelfde althans te onderstellen bij soortgelijke men-
sehen die vroeger leefden, en daarbij vragen, of hun land-
aard, de tijd waarin zij leefden, en de toenmalige algemeene ` .,l
beschaving ons vermoeden ook wettigen, en of hun schriften j `
zelven dat vermoeden ook bevestigen? Omdat gij, te mid- ‘ 1
a den van ons kalm en ernstig volk, aan dezen of dien opge- l ä l
wekten dweeper of dweepster niet in alles geloof schenkt;
omdat gij _rekent op de vlugheid en vrijgevigheid van de à .
fantasie, houdt gij ze daarom voor menschen, die niets _.
anders doen dan, hetzij onopzettelijk hetzij opzettelijk , liegen ’ `
en bedriegen? Immers neen. Gij gebruikt uw oordeel, gij
` onderscheidt en schifthet ware van het onware, gij geeft '
aan het overdrevene en gansch onwaarschijnlijke betere pro- ä
portiën. De menschen vertoonen zich met een oneindige e äi
verscheidenheid van individuëele eigenaardigheid, zoowel wat
het innerlijk bestaan in geest en gemoed als wat het
uiterlijk voorkomen betreft. Maar al is ieder gelaat weer i
eenigszins anders, allen hebben toch de algemeene trekken it, _
van het menschelijk gezicht. 'Zoo heeft ook ieders innerlijk `
leven, zijn gemoedsleven, zijn verstandswerkzaamheid, zijn 1
zintuigelijk waarnemen, de algemeene trekken, die alle ` i,
- menschen met elkander gemeen hebben. Wie dat ontkent,
hij heeft de, mogelijkheid van wetenschap in "t algemeen E ( _
l en van anthropologie in ’t bijzonder opgeheven. Wie
hl dat toegeeft, en alleen het krankzinnige warhoofd - "'g
kan, indien het dilemma duidelijk is gesteld, aarzelen, r ·
r _ .
, l
l , . .