HomeDe zedekunde volgens de beginselen der leer van HerbartPagina 7

JPEG (Deze pagina), 566.19 KB

TIFF (Deze pagina), 5.48 MB

PDF (Volledig document), 20.91 MB

V ..., .»W. . .7 .. ··»~
l
j VOORBERICHT. .
l
A Onder de groote verdiensten van Herbart reken ik vooral V
l deze, dat hij de in zijnen tijd bijna algemeen aangenomene
gj meening, dat de geheele wijsbegeerte uit één beginsel moet
afgeleid worden, heeft laten varen. Deze meening toch verwart
E de kennis, Welke wij aan God mogen toesohrijven, met die,
E welke wij zelf kunnen bereiken. Wij bezitten veel te weinig ge-
j gevens en hebben veel te geringe kennis van het heelal, om
, een volledig stelsel van wijsbegeerte, waarin alles opgenomen
j · en tot één beginsel teruggebracht wordt, te kunnen tot stand
i brengen. Wij moeten ons te vreden stellen met het voor ons
toegankelijke zooveel mogelijk te leeren kennen, en vooral niet E
_ toegeven aan de zucht, om alles over óéne kam te scheren, en l
overal verband te verdichten, waar het zich geenszins duidelijk j
openbaart. _ t
Herbart maakte onder anderen ook uitdrukkelijk onderscheid j
tusschen de theoretische en de aesthetische opvatting der din- 3
gen (zie Overzicht A. VI.) dat is, hij leerde, dat het heel wat 1
anders is de dingen zóó te leeren kennen als zij zijn, en zóó j
als zij volgens hun ideaal moeten wezen. Zoo is b. v. de men- E
schenkennis eene theoretische opvatting van het menschelijk karak­ è E
ter, en neemt het eenvoudig zóó als het is, daar zij de harts-
tochten en zielsbewegingen even koelbloedig beredeneert als de s
_ driehoeken en cirkels in de wiskunde. De zedeknnde daarente­ A
gen vat den mensch aesthetisch op; dat is, zij leert niet ken- /·*
E
Y