HomeDe zedekunde volgens de beginselen der leer van HerbartPagina 25

JPEG (Deze pagina), 635.09 KB

TIFF (Deze pagina), 5.46 MB

PDF (Volledig document), 20.91 MB

i 23
l vaardigheid handhaaft, dan is hij een onbuigzaam,
l onuitstaanbaar mensch, die dikwijls groote hardheid
j zal doen blijken; wanneer hij de billijkheid alleen
j behartigt, dan zal hij zijne vrienden met weldaden
‘ overstelpen, maar zijne vijanden lichtelijk met wreed-
heid mishandelen. Ook het verbinden van eenige
ideën met verwaarloozing der overige is geheel af
te keuren. Neem bij voorbeeld iemand, die al de
andere ideën vereert, maar de welwillendheid ver-
geet, en zie dan eens, of zulk een karakter bemin-
, nenswaardig zal wezen. Of laat eens de rechtvaar-
digheid weg, en let op, of er dan geen berispelijk
‘ karakter zal te voorschijn komen. De geschiedenis
geeft voorbeelden in menigte van menschen, die
zich in het beoefenen der praktische ideën aan een-
zijdigheid schuldig maakten; en de uitkomst is al-
tijd geweest, dat zulke karakters geen onverdeelde ·
_; goedkeuring konden verwerven. Het moge zeer
moeielijk, ja schier onmogelijk wezen, al de ideën
volkomen in beoefening te brengen; maar dit neemt l
niet weg, dat het ideaal der zedelijkheid zulks wel
degelijk vordert. De zedelijkheid is, gelijk reeds ge-
zegd is, een vijfhoek, met vijf hoeksteenen, waar- I
van geene enkele kan gemist worden.
Herbart behandelt nu deze ideen ook nog met
betrekking tot de maatschappij, en verkrijgt alzoo
de vijf afgeleide ideën, bezielde maatschappij, maat- ‘
schappelijke beschaving, maatschappelijk bestuur,
rechtsmaatschappij, maatschappelijke vergelding;
l