HomeDe zedekunde volgens de beginselen der leer van HerbartPagina 22

JPEG (Deze pagina), 605.68 KB

TIFF (Deze pagina), 5.47 MB

PDF (Volledig document), 20.91 MB

_ 20 j
strijd tusschen vorsten zoowel als tusschen particu­ l
lieren; en Spieghel zegt naar waarheid: ’t verkeerde j
mijn en dijn grondoorzaak zijn van droefheid.
­~­~ 4
De idee der billükheiml.
Menschen komen ook opzettelijk met elkander ‘
in aanraking. Zij handelen, en dit handelen veroor-
zaakt weer handelen van anderen. WVat is nu lof-
waardig en goed: zich in zijn gedrag jegens ande-
ren volstrekt niet aan hun gedrag te storen, of hen
, te behandelen overeenkomstig hetgeen zij zelve ge-
daan hebben? Als men de zaak aldus geheel op
zich zelve en in het afgetrokkene beschouwt, na-
tuurlijk het laatste. Het toont zeer weinig zedelijk ·
gevoel, wanneer iemand zich in zijn gedrag jegens
anderen volstrekt niet aan hun gedrag stoort en «` ·
weldaden zoowel als misdaden onvergolden laat.
Deze idee moet echter met groote voorzichtigheid l
behandeld worden; en daarom is het gelukkig, dat
zij bij de uit den aard der zaak volgende ontwik-
keling der praktische ideën, die wij in` het begin
beschouwd hebben, eerst de vijfde plaats inneemt.
Het door dank vergelden van ontvangene weldaden
zal ieder onvoorwaardelijk goedkeuren, en evenzoo
het openbaren van afkeer van gepleegde misdaden;
maar hierop alleen is geen stelsel van zedekunde
te bouwen, daar men alzoo de wraakzucht zou