HomeDe zedekunde volgens de beginselen der leer van HerbartPagina 10

JPEG (Deze pagina), 637.48 KB

TIFF (Deze pagina), 5.51 MB

PDF (Volledig document), 20.91 MB

x D V jl
I ­
i D 8 _ ·¢·
S
j E ‘ hetgeen de ervaring ons alle dagen leert. Dit komt, ·
i wat de uitkomst aangaat, op hetzelfde neder. Dat
Y; b. v. de rechte lijn de kortste weg is tusschen twee
j punten weet ieder, en ieder brengt het bij het zoe-
l ken v-an den kortsten weg in toepassing. Of dit
nu onmiddelijk inziet, of dat hij het eenvoudig aan-
j nee1nt, omdat de ervaring hem nooit iets anders .
§‘ heeft vertoond, doet hier weinig ter zake; genoeg, °f
dat hij het zonder verder bewijs onmiddellijk ge- ‘
j looft, zoodra hij de beteekenis der woorden duide-
g lijk heeft begrepen. Iets van dezen aard heeft ook
in de zedekunde plaats. Er zijn algemeene begin- i
i selen, die door alle menschen erkend worden, zoo- ,
dra zij ze duidelijk en· eenvoudig hooren voordragen; i
“ en die alle menschen toepassen, bij het beoordeelen I
j van de daden van anderen, waarbij zij geen belang
hebben. Als het belang, dat zij ergens bij meenen ‘
te hebben, hun verstand verduistert, dan oordeelen *
zij vaak verkeerd; maar wij moeten vragen, hoe zij ,
jl oordeelen, als geheel onpartijdig zijn; en dan
{ zien wij, dat er wel degelijk zedelijke waarheden
bestaan, die men axioma’s zou kunnen noemen, A
li omdat zij zich door hare groote klaarblijkelijkheid
' terstond, als zij duidelijk worden voorgedragen, ‘_
· aanbevelen. Deze waarheden noemt Herbart prak-
tische ideën, en op haar bouwt hij zijne zedekunde,
i gelijk wij in hetgeen nu volgt zullen aantoonen.
R "~- -i,-.l.