HomeDe worstelstrijd tusschen de Curie en de regeering van het Groothertogdom Baden in 1855 . aan Nederland ten spiegel voorgehoudenPagina 22

JPEG (Deze pagina), 729.87 KB

TIFF (Deze pagina), 6.52 MB

PDF (Volledig document), 25.67 MB

1G j ­
. Wat Baron von Uriah betreft, deze hield meteen
naïveteit, die bij een Jezuiet »de robe co urte" geen
· verwondering baren kon, vol, dat door het concordaat ’
hoegenaamd niets aan de constitutie werd te kort ge-
daan; dat daardoor eenvoudig die gebreken van het ker-
« kelijk beheer werden afgeschaft, die naar aller over- Y
tuiging daarbij in zwang waren gekomen. Inderdaad wan-
. neer zulke verordeningen ooit geheel waren toegepast
­ geworden, dan zou ’t voor altüd met de welvaart van ..
Baden gedaan zijn geweest. A
Het concordaat van 1859 toch onderscheidde zich van j
1 alle vroegere concordalen vooral in dit opzicht, dat het
het openbaar onderwüs geheel overleverde aan de almacht
der Kerk. De Ultramontanen begrepen zeer goed, dat
hunne heerschappü dan pas voor goed gevestigd wezen
zou, als zij er in slaagden, om den geest van’t opkomend » ‘ L
geslacht te maken tot een week deeg, dat ze naar wel-
behagen zouden kunnen kneden. Iedere. ontwikkeling des i·
· geestes moest onderdrukt worden bij een volk, dat èn om f
j, zijn verdraagzaamheid èn om zijn beschaving algemeen
bekend en geëerd was. 't Was in ’s Pausen oogen vol-
, strekt nog niet voldoende, dat alle vruchten der pers aan
een strenge censuur onderworpen, dat scholen en gymnasien _
aan de priesterschap overgeleverd, en alle concurrentie .
op dit gebied gedood zou worden, door de privilegie’s p
die aan de monniken orden werden toegekend: - hü j
· wenschte ook de heiligschennende hand te slaan aan de i
Universiteiten.
i . Deze eerbiedwaardige schuilplaatsen van de wetenschap en .
. van het vrije onderzoek waren zelfs ten tijde der hevigste lj
reactie altijd ontzien en geëerbiedigd geworden en konden F'
dus van 1806 af worden beschouwd als de heilige kweek- V
1 plaatsen van vaderlandsliefde, van zedeljjkheid en van ge- li
l
r