HomeStemmen over staatkundige en maatschappelijke vraagstukkenPagina 73

JPEG (Deze pagina), 904.09 KB

TIFF (Deze pagina), 7.35 MB

PDF (Volledig document), 76.71 MB

`
,
orvzs cnsrvmmurn. 67 j
zaak, dat wij hier de kloosters als paddenstoelen zien V61`1'ü­ i ”
zen, en hunne sombere spitsen ten hemel heffen. Steeds verder
strekte zich zoo de doode hand uit; steeds grooter wordt het
kwaad, dat als de kanker voortvreet, knaagt aan ons volks-
bestaan; en ons met de zwartste jammeren dreigt.
Jaarlüks vergroot zich de som welke den Staat in zijne ?
revenuën wordt te kort gedaan. Maar wij zeggen, gedachtig A
aan BASTIAT’S ce qu’on voit, ct ce qu’on ne ooit pas, die ,
‘ p geldelijke schade is het ergste niet. Uitgebreider wordt de
omvang der goederen, wier kultuur aan den maatschappel§­ ` _
· lijken omloop zich onttrekt; waardoor de voortbrenging, die
” voorname factor van maatschappelüke welvaart belemmerd r
rd wordt. Uitgebreider een bezit, »»dat" zooals ”Ch. M. D." r
zegt in het Jaarboe/tje van Staal/tuishouclrtmzde en Smiistielr voor
1876, » nog nooit zoo geheel in strijd is geweest, met de
behoeften van de Maatschappij, met den geest van den tijd,
, als juist in onze dagen." Ook dit is nog ’t ergste niet. Groo­
T ter wordt het gevaar, dat, die goederen gedurende eeuwen
{ blijvende in de hand der kerk, en daardoor steeds hare
1nacht uitbreidende, ten laatste het gezag der kerk dat van den
I Staat zou kunnen bedreigen. Alle Staathuishoudkundigen zijn het l
hierover eens, dat de ophooping van goederen in de doode
j hand, tegenover den Staat, al te veel invloed, en een te ge-
I vaarlijke macht kunnen geven aan de corporatiën, die voort- j
K, durend haar vermogen zoeken te vergrooten. Gelijk de adel
W U tracht den dorper van grondeigendom uit te sluiten; de heer- l
schende Kerk den dissenter; zoo tracht de geestelükheid die
e naar macht streeft en aanzien, de goederen te brengen in °
hare »doode hand/’ A
Mr. C. W. Orzooiusn zegt terecht in züne Scheiding dus-
sc/ten Kerk en Staat: »/De opeenhooping van goederen in de
doode hand kan, der Kerk onbeperkt vrijgelaten, voor den
Staat en de maatsohappü uiterst gevaarlük worden." Toch
. achten we ook zelfs dit het gevaarlijkste niet. Het ergste en ‘
fp ernstigste kwaad, dat wij zien in die overstroomiug van vreem­
4 delingen in ons land, is, dat zü eene zwarte vlek werpt op
T het kleed onzer onzijdigheid; dat zij onze neutraliteit in ver-
l
" tl
l,
j 'ël
nr
6 I
[ l d · · ·· ______V___V____ ­ ~ V Y E l l Lçäiü