HomeDe omloop van vreemde munt in Nederland, bijzonder in TwenthePagina 14

JPEG (Deze pagina), 651.45 KB

TIFF (Deze pagina), 6.14 MB

PDF (Volledig document), 10.90 MB

12
zake der algemeene prüsverhooging van den grond opgezet
en kan men rekenen dat het Pr. geld er ook veelal bg in
aanmerking gekomen ·is; evenwel, in het algemeen rekent
de grondeigenaar en arnhachtsinan daarin niet zoo scherp
als de fabriekant, en kan er dus voor dezen een klein
voordeeltje overblüveu, en dit is bijzonder het geval in
streken waar het vreemde geld eerst begint te circuleren.
Telkens dan als er eene nieuwe streek voor geopend wordt,
kan men aannemen, dat er wat meer van het verlies kan
geëndosseerd worden. j
Ik kom dus tot het besluit, dat de fabriekant ten deze
door bekwaamheid en geconcentreerde geldkracht in eene
voordeelige stelling is tegenover zijne medeburgers, doch
in eene ongunstige tegenover den buitenlandschen bankier,
van wien hij het vreemde geld koopt, zoodat het voordeel
wel door het nadeel zal opgewogen worden; daarbü komt
nog de moeite van het meer zamengesteld boekhouden (*).
Neemt men de eenzelvigheid van belangen tusschen fabrie-
kant en arbeiders aan, die toch kwalgk kan ontkend wor-
den, dan is er geen den minsten twütel aan, dat de fa-
briekant zich met het gebruik van vreemd geld op den
duur benadeelt.
En beschouwen wij de zaak uit een niaatschappelük
zedelük oogpunt, dan is het opvallend dat, waar zg het
voordeeligst is voor den fabriekant, namelgk voor zoover
bet nadeel van het gebruik van Pr. geld op het publiek . i
wordt overgebragt, zg daar ook het donkerst voorkomt
in de maatschappelijke orde en zedelijkheid.
Het is naar ons inzien onbetwistbaar dat de staat te regt
verlangen kan, dat de munt, die hij doet circuleren, en
waarvan hg de juiste waarde waarborgt, ook gebezigd
worde. Wie dit te keer gaat verstoort de maatschappelijke
(*) Daar liet Holl. geld steeds maatstaf van waarde berekening blijft
moet l1ctI’r. steeds tot lloll. herleid worden; met Pr. geld wordt
alleen liet arbeidsloon betaald, de grondstof, bleekloon, inaeliiueriën
in Nederlandsch.
i
l